⚡ Yidam · Vô Thượng Du Già Mật Tông
Kim Cương Hộ Phật Khủng
Vajrabhairava · Dorje Jigje (རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད)
Yamantaka — 34 tay, 16 chân, 9 mặt. Phụ Tantra chủ yếu của Gelug. Bổn tôn chiến thắng tử thần.
Màu sắc truyền thống
Đen xanh
Phật bộ
Kim Cương bộ
Tantra Class
Vô Thượng Du Già Mật Tông
⚠️ Lưu ý Samaya: Thông tin trên trang này mang tính học thuật và giới thiệu. Thực hành Kim Cương Hộ Phật Khủng đòi hỏi quán đảnh (wang) chính thức từ Đạo sư có truyền thừa đầy đủ — không tự ý thực hành nếu chưa nhận quán đảnh.
Bài viết về Kim Cương Hộ Phật Khủng (42 bài)
Mūlamadhyamakakārikā (Trung Quán Luận) của Long Thọ — Kiệt tác triết học cốt yếu nhất của Phật giáo Đại thừa
*Mūlamadhyamakakārikā* (Sanskrit: 'Những Kệ Căn Bản về Trung Đạo' — Hán-Việt: *Trung Quán Luận*) của Long Thọ (Nāgārjuna, ~150-250 CN) là *tác phẩm triết học sáng lập* của trường phái Trung Quán Đại thừa. 27 chương với 449 kệ phá tan mọi khái niệm về 'tự tánh' (svabhāva) — đặt nền cho 1800 năm phát triển triết học Phật giáo Đại thừa và Mật thừa.
MớiBảo Man Luận (Ratnāvalī) của Long Thọ — Lời khuyên vua chúa và bản đồ Bồ-tát đạo
Bảo Man Luận (Ratnāvalī — 'Tràng Hoa Báu') là một trong những tác phẩm cốt tủy nhất của Long Thọ (Nāgārjuna), được viết dưới dạng thư khuyên vua Sātavāhana. Tác phẩm bao gồm 500 kệ, trải đều giáo lý từ Tánh Không, Bồ-đề tâm, đạo trị quốc đúng Pháp, cho đến lộ trình Bồ-tát thập địa — là cầu nối hiếm có giữa triết học Trung Quán và đạo đức ứng dụng.
MớiKhông Tánh (Śūnyatā) — Trái Tim của Triết Học Phật Giáo và Con Đường Vượt Thoát Mọi Biên Kiến
Không Tánh (Śūnyatā) là giáo lý trung tâm của Đại Thừa và Kim Cương Thừa — không phải hư vô hay trống rỗng theo nghĩa thông thường, mà là sự vắng mặt của tự tính cố định trong mọi hiện tượng, nền tảng của mọi sự biến hiện tự do.
MớiVajrabhairava (Yamāntaka) — Kim Cương Phẫn Nộ và Yidam cốt yếu của truyền thừa Cách Lỗ
*Vajrabhairava* (Sanskrit: 'Kim Cương Phẫn Nộ' — Tạng: *rdo rje 'jigs byed*; Hán-Việt: 大威德金剛 — *Đại Uy Đức Kim Cương*) là *một trong các Yidam phẫn nộ cao nhất* trong Mật Tông Tây Tạng — *biểu tượng* của *Văn-Thù Bồ-tát* hiện thân *phá vỡ tử thần*. Vajrabhairava là *Yidam chính* của truyền thừa Cách Lỗ (Gelug), được Tsongkhapa nhấn mạnh, và là *một trong ba Yidam* cốt yếu của giáo trình Gelug cùng với Cakrasaṃvara và Guhyasamāja.
MớiTánh Không (Śūnyatā): Nền Tảng Trí Tuệ của Kim Cương Thừa
Tánh Không (Śūnyatā) không có nghĩa là không có gì tồn tại. Đây là tuệ giác thấy rõ mọi hiện tượng đều trống rỗng tự tánh độc lập, chỉ hiện hữu trong mạng lưới tương quan duyên khởi – và chính sự hiểu biết này là nền tảng của mọi thực hành Kim Cương Thừa.
Nhị Đế: Hai Sự Thật và Nền Tảng Triết Học của Kim Cương Thừa
Nhị Đế (Satyadvaya – Hai Sự Thật) là học thuyết phân biệt giữa sự thật quy ước (saṃvṛti-satya) và sự thật tuyệt đối (paramārtha-satya). Hiểu đúng Nhị Đế là chìa khóa để không rơi vào hư vô chủ nghĩa khi học Không Tánh, và không rơi vào chấp thật khi sống trong thế giới hiện tượng.
Trung Quán và Duy Thức — Hai Trường Phái Triết Học Nền Tảng của Phật Giáo Đại Thừa
Madhyamaka (Trung Quán — Trung Đạo Học) và Yogācāra (Du Già Hành Tông — Duy Thức Tông) là hai trường phái triết học Đại Thừa vĩ đại nhất, được sáng lập lần lượt bởi Nāgārjuna (Long Thọ) và Asaṅga-Vasubandhu (Vô Trước-Thế Thân). Hai trường phái này không chỉ là lý thuyết trừu tượng — chúng là nền tảng của mọi hệ thống thực hành Kim Cương Thừa và được sử dụng như công cụ để chỉ thẳng đến bản tánh tâm.
Yamāntaka – Kẻ Chinh Phục Thần Chết Và Con Đường Cha Tantra
Yamāntaka (Diêm Mạn Đức Ca – Kẻ Kết Thúc Yama) là một trong những Bổn Tôn Phẫn Nộ quan trọng nhất của Kim Cương Thừa — biểu tượng của trí tuệ Văn Thù Sư Lợi chinh phục tử thần và vô minh, đặc biệt được tôn thờ trong truyền thừa Cách Lỗ.
Trung Quán (Madhyamaka) — Con đường giữa không phải thỏa hiệp
Nāgārjuna và triết học Trung Quán là nền tảng lý luận của mọi truyền thừa Đại thừa và Kim Cương Thừa: không có gì tự tồn tại độc lập. Không phải hư vô chủ nghĩa, không phải thực tại luận — mà là cái thấy vượt qua cả hai.
Yamantaka — Diệm Ma Đức Ca và Sự Chiến Thắng Vô Thường
Yamantaka (Sanskrit: *Yamāntaka* — Người Diệt Tử Thần; Tạng ngữ: *gShin rje gshed* — Kẻ Sát Tử Thần, còn gọi là *rDo rje 'jigs byed* — Kim Cương Đại Khủng Bố) là bổn tôn hung nộ quan trọng nhất trong truyền thừa Cách Lỗ (Gelug). Đây là hiện thân Kim Cương của Văn Thù (*Mañjuśrī*) trong hình tướng hung nộ — người chiến thắng Yama, thần chết, tượng trưng cho sự chiến thắng trí tuệ trước vô minh và vô thường.
Long Thụ — Triết Gia Vĩ Đại Nhất Phật Giáo và Nền Tảng Trung Quán
Long Thụ (Sanskrit: *Nāgārjuna* — Long Thụ; Tạng ngữ: *Klu sgrub* — Người Thành Tựu Rồng, khoảng thế kỷ 2–3 sau Công Nguyên) là triết gia Phật giáo vĩ đại nhất sau Đức Phật Thích Ca — người sáng lập hệ thống Trung Quán (*Madhyamaka*), nền tảng triết học của hầu hết các truyền thừa Đại Thừa và Kim Cương Thừa. Giáo lý Tánh Không (*Śūnyatā*) của Ngài không phải là hư vô chủ nghĩa mà là con đường giải thoát khỏi mọi cực đoan.
Yama — Thần Chết, Bánh Xe Luân Hồi, và Biểu Tượng Học Vô Thường
Yama (Sanskrit: *Yama* — Thần Chết, Chúa Tể Địa Phủ; Tạng ngữ: *gShin rje* — Chúa của Người Chết) là một trong những hình tượng biểu tượng quan trọng và sâu sắc nhất trong Phật giáo Tây Tạng — không phải là ác quỷ đáng sợ mà là biểu tượng của vô thường, nhân quả, và sự thật không thể né tránh của cái chết. Hình tượng Yama đang cầm giữ Bánh Xe Luân Hồi (*Bhavacakra*) tại cửa tu viện là lời nhắc nhở đầu tiên và quan trọng nhất cho mọi hành giả.
Duyên Khởi — Pratītyasamutpāda và Nền Tảng Triết Học Phật Giáo
Duyên Khởi (Sanskrit: *Pratītyasamutpāda* — Duyên Khởi, Tương Thuộc Sinh Khởi; Pāli: *Paṭicca-samuppāda*) là một trong những giáo lý trung tâm và sâu sắc nhất của Phật giáo — nguyên lý mọi hiện tượng đều sinh khởi phụ thuộc vào nhau, không có thực thể độc lập hay bất biến. Hiểu Duyên Khởi là hiểu nền tảng của toàn bộ con đường Phật giáo — từ giáo lý Vô Ngã đến Tánh Không của Đại Thừa đến trí tuệ bất nhị của Kim Cương Thừa.
Mipham Rinpoche – Học giả Ninh Mã vĩ đại và hệ thống triết học Tây Tạng
Mipham Rinpoche (1846–1912) là học giả lớn nhất của Ninh Mã trong thế kỷ XIX, người đã xây dựng hệ thống triết học chặt chẽ cho truyền thống Cổ Mật, thách thức và làm phong phú thêm tư tưởng Phật giáo Tây Tạng.
Prāsaṅgika Madhyamaka — Trung Quán Hệ Luận Và Chandrakīrti
Tổng quan về Prāsaṅgika Madhyamaka (Trung Quán Hệ Luận) — trường phái triết học Phật giáo cao nhất theo Tsongkhapa, được Chandrakīrti phát triển từ Long Thọ.
Rangtong (Rang sTong) — Quan Điểm Tự Trống Trong Trung Quán
Tổng quan về Rangtong (Tự Trống) — quan điểm Madhyamaka chủ đạo trong Phật giáo Tây Tạng: tất cả các pháp đều trống rỗng về tự tánh, không ngoại trừ.
Svātantrika Madhyamaka — Trung Quán Tự Thể Lập Lượng
Tổng quan về Svātantrika Madhyamaka — trường phái triết học Phật giáo Tây Tạng, đặc biệt trong hệ thống Ninh Mã với Śāntarakṣita và sự kết hợp với Yogācāra.
Āryadeva (Thánh Thiên / Đề-bà) — Đệ tử trực tiếp của Long Thọ và người bảo vệ Trung Quán bằng cả mạng sống
Trong các đệ tử của Long Thọ, không ai có vị trí đặc biệt như Āryadeva (Thánh Thiên, c.170–270) — người đã *bảo vệ Trung Quán bằng các cuộc tranh luận công khai sống chết* với các nhà triết học Bà-la-môn, viết tác phẩm Catuḥśataka song hành với Mūlamadhyamakakārikā của thầy, và cuối cùng *bị một đối thủ ám sát*. Bài viết khám phá cuộc đời huyền thoại và đóng góp của vị đệ tử cốt lõi của Long Thọ — và lý do mọi truyền thừa Tibet đều kính trọng ngài như tấm gương 'thân không tiếc, mạng không tiếc, để bảo vệ Pháp'.
Bánh xe Gươm sắc của Dharmarakshita — bộ luận Lojong cốt lõi về nghiệp và sự tịnh hóa qua nghịch cảnh
Bánh xe Gươm sắc (Tib. Tsöncha Khorlo, Skt. Yamāntakacakra) của Đại sư Dharmarakshita (thế kỷ 10) là một trong những tác phẩm Lojong (luyện tâm) quan trọng nhất của Phật giáo Tây Tạng — chỉ rõ cách nhận biết quy luật nghiệp báo qua từng nghịch cảnh và biến mỗi đau khổ thành cơ hội tu tập. Bài viết phân tích cấu trúc 116 câu kệ, các bài học cốt lõi, sự tích hợp với Bồ-đề-tâm và Tonglen, và ứng dụng cho hành giả Việt đương đại đối mặt với áp lực hiện đại.
Bhāvaviveka (Thanh Biện) — Sơ tổ Trung Quán Svatantrika và người dám tranh luận đối đầu trong dòng Trung Quán
Trong khi Buddhapālita chọn sự khiêm cung của phương pháp quy mậu, Bhāvaviveka (Thanh Biện, c.500–578) chọn con đường khác: lập luận điểm thuận, tranh luận đối đầu, và đặt nền móng cho trường phái Svatantrika. Ngài là người dám phê bình Buddhapālita và làm sống động dòng Trung Quán bằng sự sắc sảo. Bài viết khám phá cuộc đời, tác phẩm và di sản triết học của vị Sơ tổ Svatantrika này.
Bhāvaviveka (Thanh Biện) — Sáng lập Trung Quán Svatantrika và đại sư của 'lập luận tự lập' bảo vệ Phật giáo
Trong các đại sư Trung Quán Ấn Độ, **Bhāvaviveka** (Thanh Biện / Bhavya, c.500–578) là vị có vị trí đặc biệt và gây tranh luận nhất: ngài là *sáng lập phái Svatantrika Madhyamaka* — *Trung Quán Tự Lập Luận Chứng* — đứng đối lập với phương pháp prasaṅga của Buddhapālita và Chandrakīrti. Bài viết khám phá cuộc đời, tác phẩm Madhyamakahṛdaya và Tarkajvālā, cùng vai trò then chốt của ngài trong việc bảo vệ Phật giáo Đại Thừa giữa thời đại đa nguyên triết học Ấn Độ thế kỷ 6.
Buddhapālita (Phật Hộ) — Sơ tổ Trung Quán Prasangika và người mở ra phương pháp 'quy mậu luận chứng'
Trong lịch sử Trung Quán, có một vị luận sư mà nếu thiếu, ta sẽ không có Chandrakīrti, không có Tsongkhapa, và không có truyền thống Prasangika hiện hành. Đó là Buddhapālita (Phật Hộ, c.470–540) — người đầu tiên dám bình giải Long Thọ chỉ bằng phương pháp 'quy mậu' (prasaṅga), không lập luận thuận. Bài viết khám phá cuộc đời, tác phẩm và di sản triết học của vị Sơ tổ Trung Quán Prasangika này.
Buddhapālita (Phật Hộ) — Sơ tổ Trung Quán Prāsaṅgika và phương pháp 'phản chứng' bảo vệ tinh hoa Long Thọ
Trong toàn bộ lịch sử Phật giáo Đại Thừa, Buddhapālita (Phật Hộ, c.470–540) là vị đại sư đặt nền móng âm thầm nhưng then chốt cho *phái Prāsaṅgika Madhyamaka* — một trong hai dòng Trung Quán mà toàn bộ Mật Tông Tibet xem là *cốt tủy của chánh kiến*. Bài viết khám phá cuộc đời, phương pháp 'phản chứng' (prasaṅga / quy mậu luận chứng) và lý do mọi truyền thừa Tibet — từ Ninh Mã, Ca Diếp, Tát Ca đến Cách Lỗ — đều thừa kế tinh thần Buddhapālita qua Chandrakīrti.
Chandrakīrti (Nguyệt Xứng) — Đại sư Trung Quán Prasangika và bậc bảo vệ tinh hoa Long Thọ
Trong rừng triết học Phật giáo Ấn Độ, có một dòng tinh thần đã chinh phục Tibet hơn mọi dòng khác — đó là Trung Quán Prasangika (Quy Mậu Trung Quán) do Chandrakīrti (Nguyệt Xứng, c.600–650) hệ thống hóa. Bài viết khám phá cuộc đời và đóng góp của vị 'người bảo vệ Long Thọ' — và lý do mọi truyền thừa Tibet đều coi tác phẩm Madhyamakāvatāra của ngài là *con đường vào tánh không*.
Jñānagarbha (Trí Tạng) — Tiền bối của Shantarakshita và người mở đường cho Yogācāra-Svatantrika-Madhyamaka
Trước khi Shantarakshita và Kamalaśīla định hình Phật giáo Tibet đợt đầu, có một vị đại sư Trung Quán Svatantrika đã đặt nền móng — đó là Jñānagarbha (Trí Tạng, c.700–760). Ngài là thầy của Shantarakshita và là người đầu tiên kết hợp Trung Quán Svatantrika với phân tích Yogācāra một cách hệ thống. Bài viết khám phá cuộc đời, tác phẩm và di sản của vị đại sư ít được biết đến nhưng cực kỳ quan trọng này.
Long Thọ — Tổ Sư Trung Đạo và Người Sáng Lập Triết Học Tánh Không
Long Thọ (Sanskrit: *Nāgārjuna* — Long Thọ; khoảng thế kỷ 2–3 CN) là một trong những triết gia vĩ đại nhất trong lịch sử Phật giáo — người sáng lập trường phái Trung Đạo (*Madhyamaka*) và được tôn vinh là 'Phật thứ Hai' trong nhiều truyền thừa. Qua tác phẩm kinh điển *Mūlamadhyamakakārikā* (Trung Luận), Long Thọ đặt ra nền tảng triết học cho toàn bộ Đại Thừa và Kim Cương Thừa.
Shentong và Rangtong — Cuộc tranh luận triết học vĩ đại của Phật giáo Tây Tạng
Shentong (Tánh Không Ngoài) và Rangtong (Tánh Không Trong) là hai quan điểm triết học lớn trong Phật giáo Tây Tạng — cuộc tranh luận về bản chất của Tánh Không đã định hình toàn bộ tư tưởng và thực hành của các truyền thừa trong nhiều thế kỷ.
Tánh Không — Śūnyatā và Trái Tim Của Giáo Lý Phật Đà
Tánh Không (Sanskrit: *Śūnyatā* — Không Tính) là giáo lý trung tâm và sâu sắc nhất của Phật giáo Đại Thừa — học thuyết cho rằng mọi hiện tượng đều thiếu vắng sự tồn tại cố hữu và độc lập. Hiểu Tánh Không không phải hiểu về hư vô — mà là nhận ra cách mà thực tại thực sự vận hành.
Tánh Không (Śūnyatā): Từ Lý Thuyết Triết Học Đến Thiền Quán Thực Sự
Tánh Không không phải là 'không có gì'. Bài viết làm rõ định nghĩa đúng, hai trường phái Trung Quán, và hướng dẫn thiền quán ba bước từ phân tích đến thả lỏng.
Thở và Khí trong Mật Tông — Pranayama Tây Tạng
Thân kim cương với kênh mạch, khí và minh điểm là nền tảng của Mật tông Tây Tạng. Tìm hiểu ý nghĩa, kỹ thuật thở cơ bản và mối quan hệ giữa hơi thở và tâm thức.
Khenpo Tsultrim Gyamtso Rinpoche — Đại sư Karma Kagyu, bậc thầy Trung Quán Madhyamaka và 'Lama nhảy múa của các bài đạo ca'
Khenpo Tsultrim Gyamtso Rinpoche (1934-2021) là một trong những đại sư Karma Kagyu quan trọng nhất thế kỷ 20-21 — bậc thầy của hai Karmapa, đào tạo hàng trăm Khenpo, hệ thống hóa Năm Cấp Triết Học Phật Giáo (Tenets), và đem các bài đạo ca (dohas) của Saraha-Milarepa-Marpa sống động trở lại qua các khóa tu hát-nhảy độc đáo trên khắp thế giới. Bài viết phân tích cuộc đời, phương pháp giảng dạy 'progressive stages of meditation on emptiness', và di sản đặc biệt cho hành giả phương Tây và Việt Nam.
Mikyö Dorje — Karmapa Đệ Bát và đại học giả Karma Kagyu của thế kỷ 16
Karmapa Đệ Bát Mikyö Dorje (1507–1554) là một trong những đại học giả vĩ đại nhất trong toàn bộ chuỗi mười bảy Karmapa, *người đã viết hơn ba mươi tập sách về tantra, triết học Trung Quán, văn học, mỹ thuật, y học và lịch sử*. Bài viết phân tích cuộc đời, tác phẩm, đóng góp triết học (đặc biệt quan điểm Mahāmudrā kết hợp Madhyamaka), những lần khám phá phong cách hội họa Karma Gardri, và di sản học thuật cho Karma Kagyu đương đại.
Rangtong và Shentong — Cuộc tranh luận lớn về Tánh Không trong Phật giáo Tây Tạng và ý nghĩa cho hành giả Kim Cương Thừa
Rangtong (*tánh không tự không*) và Shentong (*tánh không khác không*) là hai cách hiểu Tánh Không tồn tại song song trong Phật giáo Tây Tạng suốt 800 năm — không phải hai trường phái xung đột, mà hai *góc nhìn bổ sung* cùng dẫn đến giác ngộ. Bài viết phân tích nguồn gốc, đại diện chính (Sakya-Gelug bảo vệ Rangtong; Jonang-Kagyu-Nyingma giữ Shentong), điểm khác biệt cốt lõi, ba điểm hợp nhất theo Mipham Rinpoche, và cách hành giả Việt nên tiếp cận.
Rongzom Chökyi Zangpo — Đại học giả Nyingma đầu tiên và nền tảng triết học Mật Tông
Rongzom Chökyi Zangpo (khoảng 1042–1136) là *đại học giả Nyingma đầu tiên có thẩm quyền triết học sánh ngang với các Pandita Ấn Độ*. Trong giai đoạn Sarma (Tân Dịch) đang chiếm ưu thế và khiến Nyingma bị nghi ngờ, Rongzom là *vị duy nhất bảo vệ tính chính thống của các Tantra Cũ và Dzogchen* qua các bộ luận triết học sâu sắc. Bài viết phân tích cuộc đời, các tác phẩm, và ảnh hưởng đến Longchenpa và truyền thống Nyingma sau này.
Tam Chuyển Pháp Luân — Ba lần Đức Phật chuyển bánh xe Pháp và bản đồ giáo lý Đại Thừa-Mật Tông
Tam Chuyển Pháp Luân (Skt. tridharmacakra-pravartana) là cách phân loại toàn bộ giáo pháp Đức Phật thành ba lần chuyển bánh xe: lần đầu tại Vườn Lộc Uyển dạy Tứ Thánh Đế, lần hai tại Linh Sơn dạy Tánh Không-Bát Nhã, lần ba dạy Phật Tính-Như Lai Tạng. Trong Phật giáo Tibet, ba lần chuyển này là khung tổ chức toàn bộ giáo lý Đại Thừa-Mật Tông và là chìa khóa hiểu mối quan hệ giữa Madhyamaka, Yogachara và Mật Tông. Bài viết phân tích nội dung từng lần chuyển, các kinh điển trọng tâm, mối liên hệ với Mật Tông, và bài học cho hành giả Việt.
Cuộc tranh luận Samye — Bước ngoặt định hình Phật giáo Tây Tạng (792–794)
Cuối thế kỷ 8, tại tu viện Samye đã diễn ra một trong những cuộc tranh luận triết học quan trọng nhất lịch sử Phật giáo: cuộc đối đầu giữa Kamalashila — đệ tử của Shantarakshita đại diện *con đường tiệm tiến* Ấn Độ, và Heshang Moheyan — Hòa thượng Trung Quốc đại diện *con đường đốn ngộ* Thiền Tông. Kết quả của cuộc tranh luận đã định hình toàn bộ Phật giáo Tây Tạng cho đến ngày nay.
Hai chân lý — Nhị Đế: Tục Đế và Chân Đế trong giáo lý Trung Quán và Mật Tông
*Hai chân lý* (*Nhị Đế*, *Satyadvaya*) — *Tục Đế* (*Saṃvṛti-satya*) và *Chân Đế* (*Paramārtha-satya*) — là *giáo lý cốt lõi của triết học Trung Quán* được Long Thọ Bồ Tát giảng giải trong *Trung Quán Luận* (*Mūlamadhyamakakārikā*). Bài viết phân tích nguồn gốc khái niệm Nhị Đế từ kinh Phật, ý nghĩa của Tục Đế và Chân Đế, sự khác biệt giữa các trường phái Trung Quán (Svatantrika vs Prasangika) về Nhị Đế, ứng dụng Nhị Đế trong thực hành Mật Tông Tibet (đặc biệt Mahamudra và Dzogchen), và hướng dẫn áp dụng Nhị Đế trong đời sống hàng ngày của hành giả Việt Nam.
Shantarakshita (Tịch Hộ) — Đại sư Ấn Độ đồng sáng lập Samye và đem giới luật đến Tây Tạng
Shantarakshita (Tịch Hộ, 725–788) là một trong ba *Tam Pháp Sư Tây Tạng* (cùng Padmasambhava và Trisong Detsen), đại sư Trung Quán–Du-già hành Ấn Độ đem hệ thống giới luật, học viện Phật giáo và triết lý Yogācāra–Madhyamaka đến Tibet. Bài viết phân tích cuộc đời, triết lý Trung Quán Du-già hành (Yogācāra-Mādhyamika), vai trò trong xây dựng Samye, sáng lập tăng đoàn Tibet đầu tiên, các tác phẩm Tattvasaṃgraha–Madhyamakālaṃkāra, và bài học cho hành giả Việt về sự cân bằng *giới–định–tuệ–mật*.
Long Thọ (Nāgārjuna) — Sơ tổ Trung Quán Tông và nền tảng triết học cho toàn bộ Phật giáo Đại thừa-Mật Tông
Không có Long Thọ thì không có Trung Quán, không có Trung Quán thì không có nền tảng triết học cho Đại thừa, và không có Đại thừa thì không có Mật Tông. Cuộc đời huyền thoại của vị Đại sư người Ấn Độ thế kỷ thứ hai này là cánh cửa đi vào hiểu biết về tánh không — trái tim của toàn bộ Phật giáo phát triển.
Mipham Rinpoche — Đại sư Nyingma thế kỷ 19 và sự thắp lại ánh sáng triết học Phật giáo Tây Tạng
Jamgön Mipham Gyatso (1846–1912) là một trong những bộ óc lớn nhất của Phật giáo Tây Tạng. Tác phẩm đồ sộ của ngài — từ luận giải Trung Quán, Madhyamaka, đến Dzogchen, mỹ thuật, y học, thiên văn — đã thắp lại ánh sáng triết học Nyingma trong một thời đại mà Gelug đang chiếm ưu thế.
Mipham Rinpoche — Bậc Đại Trí Vĩ Đại Của Nyingma Thế Kỷ 19
Jamgön Mipham Gyatso (1846-1912) là một trong những đại triết gia, học giả và hành giả vĩ đại nhất của truyền thừa Nyingma — người đã hệ thống hoá toàn bộ giáo lý Nyingma, biện giải triết học Madhyamaka theo lập trường Nyingma, và đặt nền móng cho Phật giáo Tạng hiện đại.
Yamāntaka — Đại Uy Đức Kim Cương, Người Chiến Thắng Tử Thần
Yamāntaka (Đại Uy Đức Kim Cương) là một trong ba bổn tôn cốt lõi của truyền thừa Gelug, hoá thân phẫn nộ của Văn Thù Bồ Tát chiến thắng Diêm Vương. Bài viết phân tích nguồn gốc, biểu tượng học chín đầu - ba mươi tư tay, mantra, vai trò trong Mật pháp tối thượng Anuttarayoga, và ý nghĩa thực hành.
Bổn tôn cùng cấp Vô Thượng Du Già Mật Tông