Yidam · Yi dam · Bổn tôn
Bổn tôn
Yidam (Bổn tôn) là hình thức thiền định của Phật — biểu hiện trí tuệ và phẩm chất giác ngộ qua hình tướng cụ thể. Hành giả quán tưởng, trì mantra, và hòa tan tâm mình vào Bổn tôn như là con đường chuyển hóa.
⚠️ Thực hành Yidam đòi hỏi quán đảnh (wang) từ Đạo sư có truyền thừa. Trang này cung cấp thông tin học thuật — không thay thế hướng dẫn trực tiếp.
Vô Thượng Du Già Mật Tông
Mật tông cao nhất — Sinh khởi thứ và Thành tựu thứ. Làm việc trực tiếp với năng lượng vi tế.
Kim Cương Tát Đỏa
Vajrasattva · Dorje Sempa
Bổn tôn thanh tịnh nghiệp chướng — trung tâm của thực hành Tiền Hành (Ngöndro). 100 âm tiết mantra là pháp thanh tịnh sâu nhất.
Liên Hoa Sinh
Padmasambhava · Guru Rinpoche
Đức Liên Hoa Sinh — Phật thứ hai của thời đại này, người đưa Kim Cương Thừa vào Tây Tạng. Đặc biệt trung tâm của truyền thừa Ninh Mã.
Thắng Lạc
Cakrasaṃvara · Khorlo Dompa
Mẫu Tantra chủ yếu — 62 bổn tôn trong mạn-đà-la. Trung tâm của Sáu Pháp Yoga Naropa và thực hành Tummo.
Hê Bạt Xà La
Hevajra · Kyai Dorje
Trung tâm của truyền thừa Sakya — Lamdre (Đạo Quả) được truyền qua Hevajra Tantra. 16 tay, 8 mặt.
Kim Cương Hộ Phật Khủng
Vajrabhairava · Dorje Jigje
Yamantaka — 34 tay, 16 chân, 9 mặt. Phụ Tantra chủ yếu của Gelug. Bổn tôn chiến thắng tử thần.
Thời Luân
Kālacakra · Dulwa Khorlo
Tantra Thời Luân — liên quan đến Shambhala và chu kỳ vũ trụ. Đức Dalai Lama thường truyền quán đảnh Kalachakra đại chúng.
Kim Cương Du Già Nữ
Vajrayoginī · Dorje Neljorma
Mẫu Tantra độc lập — thực hành nhanh chóng, không cần Phối ngẫu. Trung tâm của Vajravarahi và Naro Khechari.
Đại Hắc Thiên
Mahākāla · Nagpo Chenpo
Hộ pháp chính của Kim Cương Thừa — bảo vệ giáo pháp và hành giả. Có nhiều hình thức: 2 tay, 4 tay, 6 tay (Bernagchen của Karma Kagyu).
Bí Mật Tập Hội
Guhyasamāja · Sangwa Düpa
Phụ Tantra trọng yếu — Tsongkhapa viết luận giải nổi tiếng nhất về Guhyasamaja. Mạn-đà-la 32 bổn tôn.
Du Già Mật Tông
Nhấn mạnh thiền định, quán tưởng nội tâm. Phát sinh Mạn-đà-la từ tâm.
Quán Thế Âm
Avalokiteśvara · Chenrezig
Bồ Tát Đại Bi — biểu tượng trung tâm của lòng từ bi vô lượng. Mantra OM MANI PADME HUM được trì tụng rộng rãi nhất trong Phật giáo Tạng.
Lục Độ Mẫu
Śyāma-Tārā · Dölma Jangkhu
Tara Xanh — Độ Mẫu hành động nhanh, giải cứu khỏi tám nỗi sợ. Được thực hành rộng rãi nhất trong 21 Tara.
Bạch Độ Mẫu
Sitatārā · Dölma Karmo
Tara Trắng — Độ Mẫu trường thọ, tiêu nghiệp, hồi phục sức khỏe. Thực hành phổ biến trong nghi lễ trường thọ.
Văn Thù Sư Lợi
Mañjuśrī · Jampelyang
Bồ Tát Trí Tuệ — cầm kiếm trí tuệ chặt đứt si mê, tay trái giữ kinh Bát Nhã. Đặc biệt quan trọng với Gelug qua Đức Tông Khách Ba.
A Di Đà
Amitābha · Öpame
Phật A Di Đà — Vô Lượng Quang. Trung tâm của thực hành Phowa (chuyển di thức) và Tịnh Độ Mật thừa.
Kim Cương Thủ
Vajrapāṇi · Chagna Dorje
Bồ Tát Năng Lực — cùng Quan Thế Âm (Bi) và Văn Thù (Trí) tạo thành tam bộ Bồ Tát quan trọng nhất.
Tìm hiểu hệ thống phân loại Tantra chi tiết hơn
Phân loại Tantra — Kriya, Carya, Yoga, Anuttara →