Yết Ma (Karma Kagyu) — Phái của Karmapa

1. Tóm tắt nhanh

Yết Ma (Karma Kagyu, karma bka' brgyud) là một trong bốn nhánh con lớn của Dagpo Kagyu, sáng lập bởi Düsum Khyenpa — vị Karmapa đời thứ 1 — năm 1110. Đây là dòng truyền thừa quan trọng bậc nhất trong Ca Nhĩ Cư vì đã thiết lập hệ thống tulku đầu tiên trong lịch sử Phật giáo, với việc nhận diện Karma Pakshi là Karmapa đời thứ 2 — mở ra mô hình tái sinh có thể nhận diện được mà sau này lan ra toàn bộ Phật giáo Tây Tạng (bao gồm cả Đạt Lai Lạt Ma).

2. Tên gọi & ý nghĩa

Hán Việt: Yết Ma (phiên âm từ "Karma")
Karma: Trong context này không phải "nghiệp" mà là "hoạt động giác ngộ" — tên Karmapa nghĩa là "Người thực hiện hoạt động giác ngộ"

3. Lịch sử

Düsum Khyenpa (1110–1193) — Đệ tử Gampopa, nhận tiên đoán từ Liên Hoa Sinh, sáng lập tu viện Tsurphu
Karma Pakshi (1204–1283) — Tulku đầu tiên được nhận diện, đến triều đình Mông Cổ giảng pháp
Rangjung Dorje (Karmapa III) (1284–1339) — Đại học giả, tích hợp Dzogchen vào Kagyu
Thế kỷ 17: Mất ảnh hưởng chính trị khi Cách Lỗ lên
1959: Karmapa XVI Rangjung Rigpe Dorje thiết lập trụ sở mới ở Rumtek (Sikkim)
1992 đến nay: Vấn đề Karmapa XVII — hai vị được nhận diện song hành

4. Đặc trưng giáo pháp

Mũ Đen (Vajra Crown) — Biểu tượng nổi tiếng, được dệt từ tóc của 100.000 Dakini
Pháp hội Lễ Mũ Đen — chỉ Karmapa được phép thực hiện, có khả năng cứu độ hành giả
Bernagchen Mahākāla — Hộ pháp đặc trưng
Mahāmudrā theo dòng Karmapa — đặc biệt là "Mahamudra Dohas"
Hệ thống Karmapa Mahamudra Lineage Prayer (Dorje Chang Tungma) — tụng đầu mỗi buổi tu

5. Đạo sư lịch sử

Karmapa	Niên đại	Đặc điểm
Karmapa I — Düsum Khyenpa	1110–1193	Sáng tổ
Karmapa II — Karma Pakshi	1204–1283	Tulku đầu tiên
Karmapa III — Rangjung Dorje	1284–1339	Đại học giả
Karmapa VIII — Mikyö Dorje	1507–1554	Học giả lớn
Karmapa IX — Wangchuk Dorje	1556–1603	Tác giả Mahāmudrā classics
Karmapa XVI — Rangjung Rigpe Dorje	1924–1981	Lưu vong, lập Rumtek
Karmapa XVII (hai vị được nhận diện)	1985–	Ogyen Trinley Dorje · Trinley Thaye Dorje

6. Vấn đề Karmapa XVII

Vấn đề Karmapa XVII

Từ năm 1992, có hai vị được nhận diện là Karmapa đời thứ 17:

Ogyen Trinley Dorje — được Đạt Lai Lạt Ma và Tai Situ Rinpoche công nhận
Trinley Thaye Dorje — được Shamar Rinpoche công nhận

Đây là vấn đề nội bộ phức tạp; trang này trình bày trung lập theo nguyên tắc Lị Mê, không thiên vị bên nào. Hành giả nên tự nghiên cứu kỹ trước khi quyết định Samaya.

7. Tu viện chính

Tsurphu (Tây Tạng) — Ghế chính lịch sử
Rumtek (Sikkim) — Ghế chính trong lưu vong
Karmapa International Buddhist Institute (Delhi)
Karma Triyana Dharmachakra (New York) — Trụ sở Hoa Kỳ

8. Hiện diện tại Việt Nam

Karma Kagyu có nhiều trung tâm tại Việt Nam thông qua các Đạo sư đã được chỉ định bởi cả hai nhánh Karmapa
Một số Rinpoche của truyền thừa thường xuyên hoằng pháp tại VN

Cảnh báo về thẩm định

⚠️ Cảnh báo: Vui lòng xác minh qua trang chính thức của trung tâm hoằng pháp trước khi cam kết. Xem Chánh Kiến.

9. Bổn tôn & pháp tu

Bernagchen Mahākāla — Hộ pháp đặc trưng
Chenrezig — Karmapa được xem là hóa thân Chenrezig
Vajrayoginī 🔴
Mahāmudrā Dohas — bài đạo ca thiền định 🟡

10. Tiếp tục tìm hiểu

→ Karmapa: The Sacred Prophecy — sách lịch sử dòng Karmapa
→ Sách của Khenpo Karthar Rinpoche, Khenpo Tsultrim Gyamtso

11. Tham khảo

kagyuoffice.org (Ogyen Trinley Dorje)
karmapa.org (Trinley Thaye Dorje)
Mick Brown. The Dance of 17 Lives: The Incredible True Story of Tibet's 17th Karmapa.

Yết Ma — Karma Kagyu