Bản đồ truyền thừa
Các Truyền Thừa Phật Giáo Tây Tạng
Phật giáo Tây Tạng được tổ chức quanh Tứ Đại Truyền Thừa — bốn dòng pháp chính hình thành qua các thời kỳ Tiền truyền và Hậu truyền. Trang này trình bày theo nguyên tắc Lị Mai (ris med · bất bộ phái) — không thiên vị bất kỳ dòng nào, đặt nặng độ chính xác lịch sử và sự rõ ràng của giáo nghĩa.
Lớp 1 — Tứ Đại Tông Phái
Tứ Đại Truyền Thừa Tây Tạng
Bốn dòng pháp chính được công nhận trong toàn bộ truyền thống Tạng — mỗi dòng có sáng tổ, pháp tu đỉnh cao, và hệ thống tu viện riêng.
Ninh Mã
རྙིང་མ་ · rnying ma — "Cổ phái"
- Sáng tổ:
- Liên Hoa Sinh (thế kỷ 8)
- Pháp đỉnh cao:
- Đại Viên Mãn (Dzogchen)
Ca Nhĩ Cư
བཀའ་བརྒྱུད་ · bka' brgyud — "Khẩu truyền"
- Sáng tổ:
- Tilopa → Naropa → Marpa → Milarepa
- Pháp đỉnh cao:
- Mahāmudrā · Sáu Pháp Naropa
Tát Ca
ས་སྐྱ་ · sa skya — "Đất xám"
- Sáng tổ:
- Khön Könchok Gyalpo (1073)
- Pháp đỉnh cao:
- Lamdré (Đạo Quả)
Cách Lỗ
དགེ་ལུགས་ · dge lugs — "Hạnh đức"
- Sáng tổ:
- Tông Khách Ba (1357–1419)
- Pháp đỉnh cao:
- Lamrim · Guhyasamāja
Lớp 2 — Tại Việt Nam
Các Dòng Truyền Hiện Diện Tại Việt Nam
Các nhánh có cộng đồng hành giả Việt Nam, trung tâm hoặc Đạo sư hoằng pháp thường xuyên.
Truất Ba
'brug pa
Nhánh Ca Nhĩ Cư
Quốc giáo Bhutan, có cộng đồng Drukpa VN
Trực Cống
'bri gung
Nhánh Ca Nhĩ Cư
Có nhiều trung tâm tại Việt Nam
Yết Ma
karma bka' brgyud
Nhánh Ca Nhĩ Cư
Phái của Karmapa — dòng tulku đầu tiên trong lịch sử
Liên Hoa Quang
—
Cộng đồng Ninh Mã tại VN
Trung tâm Ninh Mã hoạt động tại Việt Nam
Khác
Các Phái Khác (Học Thuật)
Phân bổ nội dung hiện tại
Tổng 1.586 bài viết được phân loại theo truyền thừa (lineage) — gắn nhãn cho hiển thị tự động trong các trang truyền thừa tương ứng.
Ngoài ra: 1.214 bài Lị Mê (không thuộc phái nào — chủ đề chung), 13 bài Bön (đã chuyển sang Văn hóa), 1 bài Giác Nang.
Ghi chú biên tập
Trang ưu tiên Tứ Đại Truyền Thừa Tây Tạng (Ninh Mã, Ca Nhĩ Cư, Tát Ca, Cách Lỗ) cùng các dòng truyền có hiện diện chính thức tại Việt Nam. Phái Bön (Bổn giáo) — truyền thống tiền Phật giáo của Tây Tạng — không được trình bày như một truyền thừa Phật giáo Kim Cương thừa, mà chỉ được đề cập trong mục Văn hóa Tây Tạng dưới góc độ lịch sử và văn hóa. Phái Giác Nang được đề cập trong phần Khác vì giá trị học thuật (Kalachakra, Tha Không kiến).