Tummo

Tummo (gtum mo – "phẫn nộ nữ") là pháp tu nội hỏa của Giai Đoạn Viên Mãn, được xem là nền tảng và "cánh cửa" mở vào toàn bộ Lục Pháp Naropa (Nāro chos drug). Trong tiếng Phạn gọi là caṇḍālī, có nghĩa là "nữ nóng giận" – ám chỉ một loại nhiệt năng nội tại có khả năng thiêu hủy mọi phiền não. Tummo được Naropa truyền cho Marpa, Marpa truyền cho Milarepa – và chính Milarepa đã nổi tiếng nhờ sống nhiều năm trên núi tuyết Himalaya chỉ với chiếc áo vải mỏng (vì vậy ngài được gọi là "Repa" – người mặc áo vải). Cấu trúc thực hành cốt lõi gồm: quán tưởng ba kinh mạch chính (uma – trung ương, kyangma – trái, roma – phải); quán chữ A đỏ ngắn tại luân xa rốn như ngọn lửa; phối hợp với hơi thở bình (bumpa can) để gom khí vào mạch trung ương; nhiệt phát ra làm tan minh điểm trắng tại đỉnh đầu, minh điểm chảy xuống qua bốn luân xa tạo ra Tứ Hỷ (dga' ba bzhi) – đỉnh điểm là Đồng Sinh Đại Lạc (lhan skyes bde ba chen po) hợp nhất với trí tuệ Tánh không. Tsongkhapa trong Sngags rim chen mo giải thích rằng Tummo là phương pháp nhanh chóng để hành giả Vô Thượng Du Già tiếp cận tâm Quang Minh nguyên sơ – mục tiêu tối hậu của toàn bộ Giai Đoạn Viên Mãn. Pháp này tuyệt đối cần Quán Đảnh và khẩu truyền trực tiếp từ Đạo sư có đủ tư cách – tự tu theo sách có thể gây hại nghiêm trọng đến hệ khí mạch.