Tin thư · Đầu sách thư khố
Bài viết mới nhất
1659 bài đã được kết tập, sắp xếp theo ngày xuất bản gần nhất. Trang 61 trên 70.
Jinsek (Hỏa cúng) — Lễ cúng lửa trong Mật Tông Tây Tạng và bốn loại lò lửa
Jinsek (Sanskrit: Homa) là pháp cúng lửa cốt lõi của Mật Tông Tây Tạng, có nguồn gốc từ Vệ Đà nhưng được Đức Phật và các đại sư Mật Tông chuyển hóa thành nghi lễ giác ngộ. Bài viết phân tích nguồn gốc, ý nghĩa biểu tượng (lửa Trí Tuệ thiêu đốt phiền não), bốn loại jinsek tương ứng bốn karma hành động (Tức tai, Tăng ích, Kính ái, Hàng phục), cấu tạo lò lửa, vật phẩm cúng dường, vai trò Vajra Master, các trường hợp cử hành, và hướng dẫn thực tế cho hành giả Việt khi tham dự.
Kalu Rinpoche — Đại sư Shangpa Kagyu phục hưng và đem Mật Tông Tây Tạng đến phương Tây
Kalu Rinpoche (1905–1989) là một trong những đại sư Tibet quan trọng nhất thế kỷ 20 — vị thầy đã *phục hưng truyền thừa Shangpa Kagyu* gần như mất, dẫn đầu các đoàn truyền giáo Mật Tông sang phương Tây từ năm 1971, sáng lập hơn 50 trung tâm tại 20 quốc gia, và đặt nền móng cho *khóa nhập thất ba năm ba tháng ba ngày* phương Tây. Bài viết phân tích cuộc đời, chứng đắc tu khổ hạnh 12 năm trong động, vai trò trong Rimé phong trào, các tác phẩm, hệ thống nhập thất ba năm hiện đại, và bài học cho hành giả Việt về tu nhập thất nghiêm túc.
Kangling — Kèn xương đùi của Mật Tông và pháp khí của các hành giả Chöd
Trong số tất cả các pháp khí Mật Tông, kangling là vật gây sửng sốt nhất với người mới tiếp xúc: một chiếc kèn được làm từ xương đùi người. Pháp khí này không phải là đạo cụ ma quái — mà là một biểu tượng sâu sắc của vô thường, chuyển hóa sợ hãi, và tâm Bồ Đề triệt để. Bài viết này giải thích nguồn gốc, ý nghĩa, cách sử dụng và bài học cho hành giả Việt Nam, với thái độ tôn trọng giáo lý và tránh huyền bí hóa.
Kangyur và Tengyur — Hai bộ kinh điển vĩ đại của Phật giáo Tây Tạng
Kangyur (Lời Phật dịch) và Tengyur (Luận sư dịch) là hai bộ kinh điển Phật giáo bằng tiếng Tạng đồ sộ nhất nhân loại — gần 4.500 bản kinh, luận, mật điển trải qua hơn 230 quyển. Đây là kết tinh của ba thế kỷ dịch thuật, hơn 100 dịch giả Ấn–Tạng và sự bảo trợ của các vị Pháp Vương. Bài viết phân tích nguồn gốc, cấu trúc, các lần san định, các dị bản (Derge, Lhasa, Narthang...), và bài học cho hành giả Việt về di sản kinh điển và việc bảo tồn Pháp.
Karma Lingpa — Đại Tertön phát hiện 'Tử Thư Tibet' và sự ra đời của bộ Bardo Thödol
Karma Lingpa (1326–1386) là vị Tertön thế kỷ 14 đã phát hiện một trong những bộ kinh nổi tiếng nhất Phật giáo Tibet — Bardo Thödol Chenmo, được phương Tây gọi là 'Tibetan Book of the Dead'. Câu chuyện cuộc đời ngắn ngủi nhưng phi thường, và lý do tại sao terma của ngài được tin là *kim chỉ nam thiêng liêng cho người sắp chết*.
Karma Pakshi — Karmapa Đệ Nhị: vị Lama đầu tiên truyền Mật Tông Tây Tạng đến triều đình Mông Cổ và bài học về uy quyền tâm linh
Karma Pakshi (1204-1283) — Karmapa thứ hai và là vị tulku thực sự đầu tiên trong lịch sử Phật giáo. Cuộc đời ngài là cuộc gặp gỡ giữa truyền thống Yogi Tây Tạng và đế chế Mông Cổ rộng lớn dưới Möngke Khan và Kublai Khan. Bài viết phân tích tiểu sử, các phép màu lịch sử, mối quan hệ với truyền thừa Karma Kagyu, và bài học cho hành giả đương đại về sự phục vụ Pháp giữa các thế lực chính trị lớn.
Karmapa Thứ Mười Sáu Rangjung Rigpe Dorje — Đại sư đem Karma Kagyu sang phương Tây và di sản hiện đại
Karmapa Đệ Thập Lục **Rangjung Rigpe Dorje** (1924-1981) là *vị đầu não của trường phái Karma Kagyu thế kỷ 20* — đại sư mở đường cho Phật giáo Tibet sang phương Tây sau biến cố 1959, sáng lập tu viện *Rumtek* ở Sikkim, người được tôn kính bởi cả bốn truyền thống Tibet và lưu lại *bằng chứng tukdam thiền sau viên tịch* nổi tiếng nhất thế kỷ. Bài viết phân tích cuộc đời, sự nhận diện tulku, vai trò trong cuộc lưu vong 1959, công trình truyền bá Mật Tông sang phương Tây, mối quan hệ với các đại sư cùng thời (Dudjom, Dilgo Khyentse, Kalu, Trungpa), tukdam viên tịch, và cuộc tranh chấp Karmapa 17 sau Ngài.
Tu viện Kathok — tu viện Nyingma cổ nhất ở miền Đông Tibet và bảo tàng sống của Đại Toàn Thiện
Kathok Dorjeden được sáng lập năm 1159 bởi Dampa Deshek, tròn 870 năm tuổi vào năm 2026 — đây là tu viện Nyingma có lịch sử liên tục lâu nhất, một trong sáu tu viện mẹ Nyingma, và là nơi đã sản sinh hơn 100.000 hành giả đạt cầu vồng thân (rainbow body) trong lịch sử.
Khenpo Jigme Phuntsok — Người phục hưng Phật giáo Tibet sau Cách Mạng Văn Hoá và sự ra đời Larung Gar
Khenpo Jigme Phuntsok (1933–2004) là một trong những nhân vật lớn nhất Phật giáo Tibet đương đại — đại Lama Nyingma đã âm thầm phục hưng giáo lý sau Cách Mạng Văn Hoá, sáng lập Larung Gar — học viện Phật giáo lớn nhất thế giới với hơn 40.000 tăng ni học chung. Câu chuyện cuộc đời ngài, di sản Larung Gar, và bài học cho hành giả Việt về sự bền bỉ trong nghịch cảnh.
Khenpo Jigme Phuntsok và Larung Gar — học viện Phật giáo Tây Tạng lớn nhất thế giới và sự phục hưng Nyingma trong thế kỷ 20
Khenpo Jigme Phuntsok (1933–2004) là một trong những đạo sư Nyingma có ảnh hưởng nhất hậu Cách Mạng Văn Hóa, người sáng lập Học viện Phật giáo Larung Gar — nơi quy tụ hơn 40.000 tăng-ni và cư sĩ ở độ cao 4.000m trên cao nguyên Tây Tạng. Cuộc đời ngài là chứng tích sống cho sự bất diệt của Phật pháp.
Khorde Rushen — Bốn pháp phân biệt Luân Hồi và Niết Bàn: cánh cửa nền tảng dẫn vào Dzogchen Ngondro
Khorde Rushen ('khor 'das ru shan) là tập hợp các pháp tu phân biệt sâu sắc giữa luân hồi (saṃsāra) và Niết Bàn (nirvāṇa) — cánh cửa nền tảng dẫn hành giả vào Dzogchen. Bài viết phân tích nguồn gốc Nyingma, bốn loại Rushen (thân-khẩu-ý-toàn diện), mục đích sâu xa, mối liên hệ với Trekchö, và những cảnh báo nghiêm khắc về việc tự thực hành.
Kyerim — Giai đoạn Phát Khởi: nghệ thuật tự thấy mình là Bổn Tôn trong Mật Tông
Trong các tantra cao cấp của Kim Cương Thừa, có một điểm khác biệt căn bản với mọi truyền thống Phật giáo còn lại: hành giả không chỉ cầu nguyện chư Phật từ bên ngoài, mà tự quán mình là Bổn Tôn — một vị Phật cụ thể với đầy đủ thân tướng, mạn-đà-la, và quyến thuộc. Đó là Kyerim — giai đoạn phát khởi, một trong hai trụ cột của Anuttarayoga Tantra.
Lama Thubten Yeshe — Đại sư Gelug đem Mật Tông Tây Tạng đến phương Tây
Lama Thubten Yeshe (1935–1984) là một trong những đại sư Tibet đầu tiên dạy Phật giáo Mật Tông cho người phương Tây một cách hệ thống. Cùng với đệ tử thân cận Lama Zopa Rinpoche, ngài đã sáng lập FPMT (Foundation for the Preservation of the Mahayana Tradition) — mạng lưới hơn 160 trung tâm Phật pháp toàn cầu hôm nay. Bài viết phân tích cuộc đời, phong cách giảng dạy đặc biệt, các tác phẩm tiêu biểu, di sản FPMT và bài học cho hành giả Việt về cách đưa Mật Tông vào văn hóa hiện đại.
Lama Tsultrim Allione — Nữ Lama phương Tây, Tara Mandala và pháp 'Nuôi Quỷ' (Feeding Your Demons) hồi sinh truyền thống Chöd của Machig Labdrön
Lama Tsultrim Allione (sinh 1947) là một trong số rất ít phụ nữ phương Tây được công nhận là *tulku* — hóa thân của một vị nữ đại sư Tibet thế kỷ 11. Bà sáng lập Tara Mandala — trung tâm thiền 700 mẫu Anh ở Colorado — và phát triển 'Feeding Your Demons' (Nuôi Quỷ), phương pháp tâm lý-tâm linh hiện đại dựa trên Chöd của Machig Labdrön, đã giúp hàng chục ngàn người Tây phương đối diện chấn thương, nghiện ngập, sợ hãi sâu.
Lerab Lingpa (Tertön Sogyal) — Đạo sư của Đệ thập tam Đạt Lai Lạt Ma và terton vĩ đại cuối thế kỷ 19
Lerab Lingpa (1856–1926), được biết đến rộng rãi với tên Tertön Sogyal, là một trong những terton (người khai mở Phục Tạng) lớn nhất cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, đồng thời là *Đạo sư gốc của Đệ thập tam Đạt Lai Lạt Ma Thubten Gyatso*. Bài viết phân tích cuộc đời ngài, các terma chính, mối quan hệ Pháp với Dalai Lama 13, vai trò trong các sự kiện chính trị Tibet đầu thế kỷ 20, và di sản truyền lại qua Sogyal Rinpoche và Rigpa quốc tế.
Lhabab Düchen — Ngày Đức Phật từ cõi Trời Đao Lợi trở lại nhân gian và ý nghĩa của Tứ Đại Lễ Phật giáo Tibet
Lhabab Düchen (lha-babs dus-chen) — *Ngày Phật giáng phàm* — là một trong bốn ngày lễ trọng đại nhất của Phật giáo Tibet, kỷ niệm sự kiện Đức Phật Thích Ca Mâu Ni từ cõi Trời 33 (Trāyastriṃśa) trở lại nhân gian sau ba tháng An Cư thuyết Pháp cho Mẫu thân và chư Thiên. Bài viết phân tích nguồn gốc kinh điển, ý nghĩa biểu tượng của *thang ngọc-thang vàng-thang bạc*, các pháp tu được thực hành trong ngày này, sự khác biệt với truyền thống Phật giáo Đông Á, niềm tin về *công đức nhân lên 100 triệu lần*, và hướng dẫn thực hành phù hợp cho hành giả Việt Nam.
Losar — Tết Tây Tạng và ý nghĩa của ba ngày khởi đầu năm Phật giáo trong văn hóa Tibet
Losar (lo-gsar, *năm mới*) là Tết của Tibet — lễ hội quan trọng nhất trong văn hóa và đời sống tâm linh người Tibet, kéo dài *15 ngày* nhưng tập trung trong *ba ngày đầu năm*. Bài viết phân tích nguồn gốc lịch sử Losar (từ thời tiền-Phật giáo Bön đến lịch Phật giáo Phuglug), ý nghĩa của ba ngày khởi đầu (Lama Losar, Gyalpo Losar, Choe-Kyong Losar), các nghi lễ tịnh hóa Gutor cuối năm, các pháp tu được thực hành đầu năm, và hướng dẫn kết hợp Losar với Tết Việt cho hành giả Việt Nam.
Lungta — Cờ phướn cầu nguyện Tibet: 'ngựa gió' mang Pháp đến chúng sinh sáu cõi
Lungta (རླུང་རྟ་, 'ngựa gió') là tên gọi của các cờ phướn cầu nguyện đầy màu sắc tung bay trên các đỉnh núi, đèo, tu viện Tibet — biểu tượng phổ biến nhất của Phật giáo Vajrayana. Bài viết phân tích nguồn gốc tiền-Phật giáo (Bön), sự chuyển hóa Phật giáo, năm màu năm yếu tố, năm con vật biểu tượng (rồng, garuda, sư tử tuyết, hổ, ngựa gió ở giữa), nội dung kinh điển in trên cờ, hai loại lungta (cờ ngang Lungta và cờ đứng Darchog), nghi thức treo và hạ, ý nghĩa tâm linh sâu xa, và hướng dẫn cho hành giả Việt khi muốn treo lungta tại nhà.
Mandarava — Công chúa Ấn Độ và phối ngẫu trí huệ của Padmasambhava
Mandarava là công chúa Zahor (Bắc Ấn Độ), một trong hai phối ngẫu chính của Padmasambhava (cùng Yeshe Tsogyal). Bà đã đạt thân Cầu Vồng tại Maratika, là khuôn mẫu của *nữ hành giả Mật Tông cao cấp*. Bài viết phân tích cuộc đời, sự gặp gỡ Padmasambhava, sự kiện Maratika đạt trường thọ bất tử, các thực hành Vajrakilaya và Hayagriva trong đó bà giữ vai trò trung tâm, và bài học cho hành giả nữ về trí huệ Mật Tông.
Mani Khorlo (Kinh Luân) — Bánh xe cầu nguyện Tibet và nghệ thuật biến mỗi cử chỉ thành công đức
Mani Khorlo (མ་ཎི་འཁོར་ལོ་, Sanskrit: dharmacakra) — *bánh xe cầu nguyện* — là pháp khí phổ biến nhất trong đời sống hàng ngày của người Phật tử Tibet. Mỗi vòng xoay tương đương đọc tất cả mantra trong bánh xe (thường hàng triệu chữ Oṃ Maṇi Padme Hūṃ). Bài viết phân tích nguồn gốc kinh điển từ Karandavyuha Sutra, ý nghĩa biểu tượng (chuyển Pháp luân vận hành liên tục), năm loại kinh luân (cầm tay, cố định, gió, nước, lửa), cấu tạo và nội dung mantra, cách dùng đúng pháp, và hướng dẫn cho hành giả Việt khi mua và dùng kinh luân tại nhà.
Mindrolling Jetsün Khandro Rinpoche — Nữ Đạo Sư Đương Đại Của Truyền Thừa Mindrolling và Tiếng Nói Mạnh Mẽ Của Phụ Nữ Trong Phật Giáo Tây Tạng
Mindrolling Jetsün Khandro Rinpoche (sinh 1967) là một trong số rất ít *nữ tulku đương đại được công nhận chính thức* và truyền pháp công khai trên toàn thế giới — đệ tử của Mindrolling Trichen, đệ tử của Dilgo Khyentse, đào tạo chính thức tại Mindrolling, và sáng lập Samten Tse Retreat Center ở Mussoorie. Bài viết phân tích cuộc đời, vai trò trong việc nâng cao địa vị nữ giới Phật giáo, và ý nghĩa cho hành giả Việt — đặc biệt phụ nữ trẻ Việt đang tìm hình mẫu nữ đạo sư đương đại.
Mindrolling — Tu viện mẹ của Nyingma: Terdak Lingpa, Lochen Dharmaśrī và sự bảo tồn truyền thừa Dzogchen 350 năm qua
Mindrolling (1676) là một trong sáu 'tu viện mẹ' của trường phái Nyingma — và là tu viện có ảnh hưởng học thuật-truyền thừa lớn nhất ở miền trung Tây Tạng. Bài viết phân tích cuộc đời Terdak Lingpa và em trai Lochen Dharmaśrī — hai sư huynh em vĩ đại đã sáng lập Mindrolling, hệ thống giáo lý Mindrolling Nyingthig và Khabum, kinh điển Nyingma được biên tập tại đây, các Mindrolling Trichen từ thế kỷ 17 đến nay, hành trình lưu vong sang Ấn Độ sau 1959, vai trò trong phục hồi Nyingma đương đại, và mối liên hệ với hành giả Việt.
Yongey Mingyur Rinpoche — Vị Lama trẻ kết nối Mật Tông Tây Tạng và thần kinh học hiện đại, hành trình lang thang ẩn dật bốn năm rưỡi
Yongey Mingyur Rinpoche (sinh 1975) là một trong các Lama trẻ có ảnh hưởng nhất Phật giáo Tây Tạng đương đại — đặc biệt qua sách 'Niềm Vui Sống' (The Joy of Living), các nghiên cứu thần kinh học não thiền, và hành trình lang thang ẩn dật 4,5 năm (2011-2015) gây chấn động cộng đồng Phật giáo. Bài viết phân tích tiểu sử, các giáo huấn cốt lõi, đóng góp với Mind & Life Institute của Đức Đạt Lai Lạt Ma, các trung tâm Tergar khắp thế giới, và bài học cho hành giả Việt về cân bằng tu hành nghiêm túc và đời sống hiện đại.
Thủ Ấn (Mudrā) — Ngôn ngữ thân của Mật Tông Tây Tạng và ý nghĩa từng cử chỉ tay
Mudrā — thủ ấn — là 'ngôn ngữ thân' không lời của Phật giáo, đặc biệt là Mật Tông. Mỗi cử chỉ tay không chỉ là biểu tượng nghệ thuật mà *kích hoạt năng lượng tâm linh cụ thể*. Bài viết phân tích các thủ ấn quan trọng nhất — từ Dhyāna Mudrā (thiền định) đến Vajra Mudrā kim cương — và cách chúng được dùng trong sadhana hàng ngày.