Trong thế giới Kim Cương Thừa có đầy đủ các vị thần linh oai phong và phức tạp, Tara Xanh nổi bật bởi một đặc điểm khác biệt: bà ngồi với một chân đặt xuống đất.
Điều đó có nghĩa là: bà không nghỉ ngơi trong thiền định xa cách — bà đang sẵn sàng đứng dậy và giúp đỡ. Ngay lập tức. Không chậm trễ.
Mục lục
- 1. Tara Xanh là ai — nguồn gốc và ý nghĩa
- 2. Hình tượng học — biểu tượng và ý nghĩa
- 3. Tám Nỗi Sợ Hãi — Tara bảo hộ khỏi điều gì
- 4. Hai Mươi Mốt Tara — hệ thống đầy đủ
- 5. Thực hành Tara Xanh — chú và thiền quán
- Chú giải thuật ngữ
- Câu hỏi thường gặp
1. Tara Xanh là ai — nguồn gốc và ý nghĩa
Tara (Tārā — Ngôi Sao, hay Người Đưa Qua; Tạng: sGrol ma — Người Giải Thoát) là Bồ Tát nữ quan trọng nhất trong Kim Cương Thừa — được tôn thờ khắp Tây Tạng, Mông Cổ, Nepal, và ngày càng phổ biến trên toàn thế giới.
Truyền thuyết nguồn gốc: Theo truyền thống Tây Tạng, Tara vốn là một công chúa giác ngộ tên Jñānachandra — người từ chối tái sinh trong hình nam khi các thầy tăng đề nghị, thay vào đó thề nguyện luôn tái sinh trong thân nữ vì lợi ích chúng sinh. Câu truyện này có ý nghĩa sâu sắc: từ chối quan niệm rằng hình thể nam mới là “phù hợp” cho giác ngộ.
Mối liên kết với Chenrezig: Theo một truyền thuyết khác, Tara sinh ra từ giọt nước mắt của Chenrezig — khi Quan Thế Âm nhìn thấy đau khổ của chúng sinh không thể đếm hết.
2. Hình tượng học — biểu tượng và ý nghĩa
Màu xanh lục: Màu của hành động, của thiên nhiên sống động, của năng lượng Phong Đại — Tara Xanh là hành động từ bi không ngưng nghỉ.
Ngồi trên tòa sen: Tư thế bán kiết già — một chân gập lên (thiền định), một chân đặt xuống đất (hành động). Đây là tư thế độc đáo không thấy ở hầu hết các vị thần Kim Cương Thừa.
Hoa sen xanh (Utpala) trong tay trái: Biểu tượng của giải thoát — nở trên bùn mà không bị nhuốm bùn.
Tay phải — Cử Chỉ Bố Thí (varadamudrā): Tay mở hướng xuống — ban phúc và bảo hộ.
Ba con mắt: Con mắt thứ ba trên trán — nhìn thấy quá khứ, hiện tại, và tương lai; toàn tri.
3. Tám Nỗi Sợ Hãi — Tara bảo hộ khỏi điều gì
Truyền thống ca ngợi Tara như người bảo hộ khỏi Tám Nỗi Sợ Hãi (‘jigs pa brgyad) — vừa nghĩa đen vừa nghĩa tâm linh:
| Nỗi Sợ Bên Ngoài | Nỗi Sợ Bên Trong |
|---|---|
| Sư tử | Kiêu ngạo |
| Voi điên | Si mê |
| Lửa | Sân hận |
| Rắn | Ganh tị |
| Trộm cướp | Tà kiến |
| Ngục tù | Bủn xỉn |
| Nước lũ | Tham lam |
| Ác quỷ | Nghi ngờ |
Ý nghĩa sâu hơn: Tám nỗi sợ bên trong là những phiền não làm khổ tâm hành giả — Tara bảo hộ không chỉ bằng năng lực huyền bí mà bằng trí tuệ giác ngộ cắt đứt gốc rễ phiền não.
4. Hai Mươi Mốt Tara — hệ thống đầy đủ
Hai Mươi Mốt Tara (sGrol ma nyer gcig) là hệ thống đầy đủ nhất — mỗi Tara mang màu sắc, tư thế, và chức năng khác nhau, tổng hợp toàn bộ năng lượng giác ngộ nữ tính:
- Tara Đỏ (sGrol dmar): Quyền năng — tăng thịnh
- Tara Cam (sGrol ser): Bảo hộ, tiêu tai
- Tara Vàng (sGrol gser): Giàu có, thịnh vượng
- Tara Trắng (sGrol dkar): Trường thọ, chữa bệnh
- Tara Xanh Lục (sGrol ljang): Hành động tức thì, giải cứu
Kinh Ca Ngợi Hai Mươi Mốt Tara: Được tụng hàng ngày trong nhiều tu viện — mỗi khổ ca ngợi một Tara với phẩm hạnh riêng. Đây là một trong những bài ca ngợi được tụng nhiều nhất trong Kim Cương Thừa.
5. Thực hành Tara Xanh — chú và thiền quán
Thần Chú Tara: OM TĀRE TUTTĀRE TURE SVĀHĀ
Phân tích:
- OM: Thân-khẩu-ý giác ngộ
- TĀRE: Giải thoát khỏi khổ đau
- TUTTĀRE: Giải thoát khỏi tám nỗi sợ
- TURE: Giải thoát khỏi bệnh tật
- SVĀHĀ: Cầu nguyện thực hiện
Thiền quán Tara Xanh cơ bản:
- Ngồi thoải mái, phát Bồ Đề Tâm
- Quán tưởng không gian trước mặt là Cõi Tịnh Độ Tara — màu xanh lục
- Tara Xanh hiện ra trên tòa sen, màu xanh lục rực rỡ, một chân đặt xuống
- Tụng thần chú — cảm nhận ánh sáng xanh lục lan tỏa, xua tan mọi chướng ngại
- Hòa tan — Tara tan vào ánh sáng, ánh sáng hòa vào bạn
- An trụ trong trạng thái đó, hồi hướng
Không cần điểm đạo để tụng chú: Thần chú Tara có thể được bất kỳ ai tụng. Để thực hành thiền quán đầy đủ, nên có hướng dẫn từ thầy.
Chú giải thuật ngữ
Tara Xanh (Śyāmatārā; sGrol ma ljang khu): Tara Xanh Lục — hình thức Tara được thờ phụng rộng rãi nhất, hiện thân hành động giải thoát tức thì và bảo hộ khỏi tám nỗi sợ.
Tara (Tārā; sGrol ma): Người Giải Thoát — Bồ Tát nữ quan trọng nhất Kim Cương Thừa, “Mẹ của tất cả Phật,” hiện thân từ bi hoạt động.
Tám Nỗi Sợ Hãi (‘jigs pa brgyad): Tám nỗi sợ bên ngoài và tám phiền não bên trong mà Tara bảo hộ — sư tử/kiêu ngạo, voi/si mê, lửa/sân hận, v.v.
Utpala (ut pa la): Hoa sen xanh — pháp khí của Tara Xanh, biểu tượng của giải thoát trong cõi luân hồi.
OM TĀRE TUTTĀRE TURE SVĀHĀ: Thần chú Tara — có thể tụng tự do không cần điểm đạo.
Câu hỏi thường gặp
Tara Xanh và Tara Trắng khác nhau như thế nào và nên thực hành cái nào? Tara Xanh là hình thức “gốc” — năng động, hành động tức thì, bảo hộ khỏi mọi chướng ngại. Tara Trắng chuyên về trường thọ, chữa bệnh, và tịnh hóa nghiệp xấu. Nhiều hành giả thực hành cả hai. Người mới: bắt đầu với Tara Xanh vì thần chú đơn giản và dễ tiếp cận. Nếu đang đối mặt với bệnh tật hay cầu trường thọ cho người thân — Tara Trắng phù hợp hơn. Lý tưởng nhất: hỏi thầy của bạn căn cơ phù hợp.
Tại sao Tara được gọi là ‘Mẹ của tất cả Phật’ nếu bà là Bồ Tát, chưa thành Phật? Đây là câu hỏi thú vị — phản ánh cách Kim Cương Thừa nhìn nhận thực tại. Tara là hiện thân của prajñāpāramitā (Bát Nhã Ba La Mật) — trí tuệ giác ngộ nữ tính từ đó mọi Phật sinh ra. Theo nghĩa đó, bà “mẹ” của tất cả Phật không phải theo nghĩa thời gian mà theo nghĩa tánh chất. Bà là trí tuệ-từ bi không thể tách rời; Phật là sự hiện thân của trí tuệ-từ bi đó.
Kết luận và Hồi hướng
Tara Xanh với một chân đặt xuống đất nhắc nhở chúng ta rằng giác ngộ không ở xa — không ở trên tòa cao hay trong cõi thiên đường xa xôi — mà luôn sẵn sàng bước xuống để gặp chúng ta ở nơi chúng ta đang đứng. Và khi chúng ta gặp Tara, chúng ta gặp khả năng giải thoát của chính mình.
Nguyện Tara Xanh — Người Giải Thoát Tức Thì, Mẹ Bảo Hộ Tất Cả — tiếp tục soi sáng và bảo hộ mọi chúng sinh khỏi tám nỗi sợ bên ngoài và bên trong, và nguyện hành giả trên mọi con đường tìm thấy sự che chở trong ánh sáng xanh lục không ngưng nghỉ của bà. 🙏 OM TĀRE TUTTĀRE TURE SVĀHĀ