Từ khóa
#terma
34 bài viết liên quan đến chủ đề này.
Khandro Nyingthig — Tinh Tủy Tâm của Không Hành Mẫu: terma Padmasambhava qua Yeshe Tsogyel
*Khandro Nyingthig* (Tạng: *mkha' 'gro snying thig* — 'Tinh Tủy Tâm của Không Hành Mẫu') là một trong *hai hệ thống Nyingthig* nền tảng của Dzogchen Ninh Mã. Khác với *Vima Nyingthig* (từ Vimalamitra), Khandro Nyingthig được Đức Liên Hoa Sinh trao cho công chúa *Pema Sal* (con gái vua Trisong Detsen) qua *Yeshe Tsogyel*, sau đó được giấu thành terma và phát hiện lại bởi *Pema Ledrel Tsal* (thế kỷ XIV). Hệ thống nhấn mạnh khía cạnh *phương tiện* (upāya) và *năng lượng nữ giác ngộ*.
MớiBảy Câu Cầu Nguyện Liên Hoa Sinh — Lời cầu nguyện được trì tụng nhiều nhất trong truyền thừa Ninh Mã
Bảy Câu Cầu Nguyện (Tạng: *tshig bdun gsol 'debs*) là lời cầu nguyện thiêng liêng nhất của truyền thừa Ninh Mã, được Đức Liên Hoa Sinh (Guru Rinpoche) tự tuyên thuyết. Mỗi câu là một mật mã — vừa thỉnh cầu, vừa quán đảnh, vừa nhận diện tâm bản nhiên. Bài viết phân tích lịch sử, ý nghĩa từng câu, cách trì tụng, và ứng dụng cho hành giả Việt.
MớiVima Nyingthig — Tinh Tủy Tâm của Vimalamitra: terma Dzogchen cốt yếu của truyền thừa Ninh Mã
*Vima Nyingthig* (Tạng: *bi ma snying thig* — 'Tinh Tủy Tâm của Vimalamitra') là một trong *hai hệ thống Nyingthig* nền tảng của Dzogchen Ninh Mã. Được Đại sư Ấn Độ *Vimalamitra* (thế kỷ VIII) mang vào Tạng và giấu thành *terma*, hệ thống được phát hiện lại qua nhiều terton qua các thế kỷ, đặc biệt được hệ thống hóa bởi *Longchenpa* trong *Bốn Phần Cốt Tủy*. Vima Nyingthig dạy *Dzogchen ba lớp* — Outer, Inner, và Secret — với phần Secret là *Tögal* qua thị kiến ánh sáng.
MớiTerma — Phục Tạng: Truyền Thống Kho Báu Giáo Pháp Ẩn Trong Ninh Mã
Terma (gTer ma) là giáo pháp ẩn do Liên Hoa Sinh và Yeshe Tsogyal cất giữ để được khám phá đúng thời điểm bởi các vị Tertön. Bài viết giải thích truyền thống độc đáo này, các loại Terma, và tại sao đây là một trong những đặc trưng quan trọng nhất của Ninh Mã.
MớiTruyền Thừa Ninh Mã: Cổ Mật và Con Đường Đại Viên Mãn
Ninh Mã là truyền thừa cổ xưa nhất của Phật giáo Tây Tạng — mang trong mình di sản trực tiếp từ Guru Rinpoche, kho tàng giáo lý ẩn Terma phong phú nhất, và đỉnh cao của Cửu Thừa là Đại Viên Mãn (Dzogchen). Khám phá con đường dẫn thẳng đến Tánh Giác nguyên sơ.
Yeshe Tsogyal – Thánh Nữ Kim Cương Thừa: Cuộc đời và thành tựu phi thường
Yeshe Tsogyal (757-817) – Trí Hải Không Hành Mẫu – là hành giả nữ vĩ đại nhất trong lịch sử Kim Cương Thừa Tây Tạng, người đã ghi chép và giấu giữ toàn bộ di sản giáo lý của Đức Liên Hoa Sinh, và là người đầu tiên đạt chứng ngộ đầy đủ trong một đời ở Tây Tạng.
Jigme Lingpa — Đại Terton và Kho Báu Longchen Nyingthig
Jigme Lingpa Khyentse Özer (Tạng ngữ: *'Jigs med gling pa mkhyen brtse 'od zer* — Ánh Sáng Trí Tuệ Không Sợ Hãi Của Cõi Tu Viện, 1730–1798) là một trong những Terton (*gTer ston* — Người Tìm Kho Báu) vĩ đại nhất trong lịch sử Ninh Mã — người phát hiện và công bố **Longchen Nyingthig** (*kLong chen snying thig* — Tinh Tuý Tâm Của Longchenpa), một trong những chu kỳ Terma quan trọng và hoàn chỉnh nhất trong Kim Cương Thừa.
Chetsun Nyingthig: Kho Báu Tâm Tủy của Jamyang Khyentse Wangpo
Chetsun Nyingthig là dòng giáo lý Đại Viên Mãn quý hiếm được phục hồi bởi Jamyang Khyentse Wangpo qua thị kiến thuần tịnh — một trong những Terma vĩ đại nhất thế kỷ XIX.
Chokling Tersar: Kho Báu Mới của Chokgyur Lingpa
Chokling Tersar là dòng Terma quan trọng nhất thế kỷ XIX — kho báu giáo lý được Chokgyur Lingpa khai mở, được tất cả truyền thừa lớn của Tây Tạng tiếp nhận và thực hành.
Dorje Legpa: Hộ Pháp Quan Trọng của Truyền Thừa Ninh Mã
Dorje Legpa là hộ pháp thế gian quan trọng nhất trong truyền thống Ninh Mã — người bảo hộ giáo lý và đặc biệt là người giữ kho báu Terma ẩn.
Kinh Tử Tây Tạng — Bardo Tödol và Bản Đồ Tâm Thức Vĩ Đại
Kinh Tử Tây Tạng (Tạng ngữ: *Bar do thos grol* — Giải Thoát Qua Lắng Nghe trong Trung Ấm) là một trong những văn bản Phật giáo được biết đến rộng rãi nhất ở phương Tây — và cũng là một trong những văn bản bị hiểu lầm nhiều nhất. Đây không phải là 'sách về cái chết' theo nghĩa mê tín — mà là bản đồ chi tiết về kinh nghiệm của tâm thức trong quá trình chuyển tiếp, dựa trên thiền định sâu của truyền thống Ninh Mã và được Padmasambhava truyền xuống như terma — kho báu ẩn — cho hậu thế.
Ratna Lingpa – Vị Terton vĩ đại thế kỷ XV và Kho tàng Terma
Ratna Lingpa (1403–1479) là một trong những Terton quan trọng nhất của Ninh Mã, người đã khai quật hàng trăm Terma quý báu và tổng hợp nhiều giáo pháp quan trọng.
Tsikey Chokling Rinpoche — Truyền Thừa Chokling và Terma Nyingma
Tìm hiểu về Tsikey Chokling Rinpoche, người nắm giữ truyền thừa Chokling Tersar — kho tàng giáo pháp phát lộ của Chokgyur Lingpa.
Bardo Thodol — Sách Người Chết Tây Tạng và Con Đường Giải Thoát trong Trung Gian
Bardo Thodol không phải 'sách ma' — đây là cẩm nang thực hành thiết yếu cho người hấp hối và người đã mất, hướng dẫn tâm thức nhận ra ánh sáng giải thoát trong bốn trạng thái trung gian (Bardo).
Dudjom Rinpoche — Tổng Trì Truyền Thừa Ninh Mã Thế Kỷ 20
Dudjom Rinpoche (1904–1987) là một trong những Đại Thành Tựu Giả vĩ đại nhất của Phật giáo Tây Tạng thế kỷ 20 — Tổng trì truyền thừa Ninh Mã, học giả, dịch giả, thiền giả, và nhà thơ. Sau khi Tây Tạng bị chiếm đóng, ông dẫn dắt việc bảo tồn và truyền bá truyền thừa Cổ Mật ra thế giới.
Liên Hoa Sinh — Guru Rinpoche và Huyền Thoại Đấng Khai Sáng Kim Cương Thừa Tây Tạng
Liên Hoa Sinh (*Padmasambhava* — Guru Rinpoche) là nhân vật trung tâm của Kim Cương Thừa Tây Tạng — vị Đạo sư Ấn Độ thế kỷ 8 đã chinh phục các lực lượng địa phương, xây Tu viện Samye đầu tiên, và truyền giáo pháp bí mật bằng cách giấu *terma* (kho tàng pháp) chờ đến đúng thời cơ.
Nam Chö — Truyền Thống Terma của Minh Châu Rinchen Namgyal
Nam Chö (gNam chos — Pháp Bầu Trời) là một chu kỳ Terma (kho tàng tâm linh) quan trọng của Nyingma được khai mở bởi Terton Minh Châu Rinchen Namgyal (1645–1667) — bậc terton trẻ nhất trong lịch sử Tây Tạng — dù chỉ sống đến 23 tuổi. Hệ thống Nam Chö nổi tiếng về sự toàn vẹn, bao gồm đầy đủ các thực hành từ nền tảng đến Đại Viên Mãn.
Rahula — Hộ Pháp Nyingma và Bầu Trời Sao
Rahula (Rāhula — La Hầu La) là một trong những Hộ Pháp quan trọng nhất của truyền thừa Nyingma, đặc biệt gắn liền với các giáo lý Terma và thực hành Đại Viên Mãn. Là vị hộ pháp của 'bầu trời và thiên thể', Rahula có hình tướng phi thường — thân đầy mắt, bốn khuôn mặt, đầu rắn — và mang ý nghĩa tâm linh sâu xa về sự che chở cho Terma và hành giả Dzogchen.
Terdak Lingpa Gyurme Dorje (Minling Terchen) — Đại sư Nyingma sáng lập tu viện Mindrolling và đại terton thế kỷ 17
Trong dòng truyền Nyingma, có một vị đại sư đặt nền móng cho một trong sáu tu viện Nyingma chính (Six Mother Monasteries) — đó là Terdak Lingpa Gyurme Dorje (1646–1714), thường gọi 'Minling Terchen' (Đại Terton của Mindrolling). Ngài đồng thời là đại terton tìm các phục tạng (terma), tổng hợp truyền thừa Nyingma, và đào tạo nhiều đại sư Nyingma thế hệ tiếp theo. Bài viết khám phá cuộc đời và di sản của vị Đạo sư này.
Tu viện Katok (Kathok) — Cổ tự Nyingma vùng Đông Tibet và một trong Sáu Tu Viện Mẹ
Tu viện Katok (Kathok Dorje Den) sáng lập năm 1159 ở vùng Kham đông Tibet bởi Kadampa Deshek là một trong những trung tâm Nyingma cổ nhất còn tồn tại đến ngày nay. Trong gần 900 năm, Katok đã sản sinh hàng trăm vị tulku, bảo tồn các kho terma quan trọng và đào tạo nhiều bậc thầy lớn của Phật giáo Tibet hiện đại. Bài viết này giới thiệu lịch sử, kiến trúc, các vị tulku chính và ý nghĩa của Katok trong hệ thống Sáu Tu Viện Mẹ Nyingma cho hành giả Việt Nam.
Yeshe Tsogyal — Đại Khandro của truyền thừa Ninh Mã và vị Phối ngẫu trí tuệ của Liên Hoa Sinh
Yeshe Tsogyal (Trí Tuệ Đại Hải) là Đại Khandro (Đại Không Hành Nữ) vĩ đại nhất trong lịch sử Phật giáo Tibet — đệ tử thân cận, phối ngẫu trí tuệ và người chép giấu Mật điển của Đức Liên Hoa Sinh. Bài viết giới thiệu cuộc đời thiêng liêng của Bà, vai trò trong việc bảo tồn giáo pháp Tantra cho hậu thế qua hệ thống Terma, và bài học cho hành giả nữ Việt về con đường giác ngộ qua thân nữ.
Kathok — Tu viện mẹ Nyingma cổ nhất Kham và 'một trăm nghìn jalus' của một dòng truyền
Kathok Dorje Den (1159) là một trong sáu tu viện mẹ Nyingma, được sáng lập bởi Kathok Dampa Deshek tại Đông Tibet (Kham). Truyền thống Kathok được nổi tiếng vì 'một trăm nghìn jalus' — số trường hợp đạt thân cầu vồng (rainbow body) trong dòng truyền lớn nhất lịch sử Phật giáo. Bài viết phân tích lịch sử Kathok, vai trò trong việc bảo tồn các terma Nyingma cổ, các đại sư Kathok đương đại như Kathok Situ Rinpoche và Khenpo Munsel, và bài học cho hành giả Việt về sức sống dòng truyền.
Khandro Tare Lhamo — Nữ Terton vĩ đại thế kỷ 20 và phối ngẫu trí huệ của Namtrul Rinpoche
Khandro Tare Lhamo (1938–2002) là *một trong những nữ Terton lớn nhất Phật giáo Tibet thế kỷ 20* — *con gái của đại Terton Apang Tertön, vợ tâm linh của Namtrul Rinpoche, và là nữ đạo sư đã bảo tồn nhiều dòng terma Nyingma quan trọng qua biến cố Cách mạng Văn hóa*. Bài viết phân tích cuộc đời, các terma được phát hiện, vai trò trong việc khôi phục Phật giáo Tibet sau Cách mạng Văn hóa, và bài học cho phụ nữ Việt tu tập đương đại.
Shitro (Zhi-Tro) — 100 Vị Phật Bình Yên và Phẫn Nộ trong cấu trúc Bardo Thodol và pháp tu Nyingma
Shitro là tên gọi tắt của *Zhi-Tro* — '100 vị Phật Bình Yên và Phẫn Nộ' — tập hợp 42 vị Phật bình yên và 58 vị Phật phẫn nộ xuất hiện trong giai đoạn bardo của Tử Thư Tibet (Bardo Thodol). Đây là *bản đồ tâm thân vi tế* mà mọi chúng sinh sẽ gặp khi qua đời, và đồng thời là sadhana sống động của truyền thừa Nyingma. Bài viết phân tích nguồn gốc, danh sách 100 vị, ý nghĩa biểu tượng học, và cách thực hành Shitro trong đời sống hằng ngày.
Dorje Drak — Tu viện Nyingma miền Bắc Tạng và truyền thừa Jangter (Bắc Phục Tạng)
Dorje Drak — một trong sáu tu viện mẹ của truyền thừa Nyingma — là trú xứ của truyền thống Jangter (Bắc Phục Tạng) và dòng tulku Rigdzin Chenpo. Bài viết phân tích lịch sử, vai trò trong việc bảo tồn các terma của Rigdzin Gödem, dòng tulku Rigdzin Pema Trinley và sự phục hồi đương đại tại Shimla, Ấn Độ.
Dudjom Lingpa — Đại Terton thế kỷ 19 và truyền thừa Dudjom Tersar
Dudjom Lingpa (1835–1904) là một trong những Terton (người phát hiện kho tàng Pháp) vĩ đại nhất của thế kỷ 19. Là cư sĩ Mật Tông không xuất gia, ngài đã phát hiện hơn 20 bộ terma Dzogchen sâu sắc, sáng lập truyền thừa Dudjom Tersar được Dudjom Rinpoche tiếp nối, và viết các tác phẩm về Dzogchen vẫn được tu tập đến hôm nay. Bài viết phân tích cuộc đời, các terma quan trọng, mô hình ngakpa cư sĩ Mật Tông, và bài học cho hành giả Việt về thực hành tại gia.
Lerab Lingpa (Tertön Sogyal) — Đạo sư của Đệ thập tam Đạt Lai Lạt Ma và terton vĩ đại cuối thế kỷ 19
Lerab Lingpa (1856–1926), được biết đến rộng rãi với tên Tertön Sogyal, là một trong những terton (người khai mở Phục Tạng) lớn nhất cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, đồng thời là *Đạo sư gốc của Đệ thập tam Đạt Lai Lạt Ma Thubten Gyatso*. Bài viết phân tích cuộc đời ngài, các terma chính, mối quan hệ Pháp với Dalai Lama 13, vai trò trong các sự kiện chính trị Tibet đầu thế kỷ 20, và di sản truyền lại qua Sogyal Rinpoche và Rigpa quốc tế.
Mindrolling — Tu viện mẹ của Nyingma: Terdak Lingpa, Lochen Dharmaśrī và sự bảo tồn truyền thừa Dzogchen 350 năm qua
Mindrolling (1676) là một trong sáu 'tu viện mẹ' của trường phái Nyingma — và là tu viện có ảnh hưởng học thuật-truyền thừa lớn nhất ở miền trung Tây Tạng. Bài viết phân tích cuộc đời Terdak Lingpa và em trai Lochen Dharmaśrī — hai sư huynh em vĩ đại đã sáng lập Mindrolling, hệ thống giáo lý Mindrolling Nyingthig và Khabum, kinh điển Nyingma được biên tập tại đây, các Mindrolling Trichen từ thế kỷ 17 đến nay, hành trình lưu vong sang Ấn Độ sau 1959, vai trò trong phục hồi Nyingma đương đại, và mối liên hệ với hành giả Việt.
Riwo Sangchö — Pháp cúng dường khói cho Tam Căn Bản và chúng sinh sáu cõi
Riwo Sangchö (Ri-bo bSang-mchod — *Cúng dường khói núi*) là một trong những pháp tu phổ thông và lâu đời nhất của Phật giáo Tibet, được Lhatsün Namkha Jigme khai mở qua một terma vào thế kỷ 17. Bài viết phân tích nguồn gốc terma, ý nghĩa biểu tượng của khói cúng dường, các thành phần thảo dược truyền thống, kết cấu nghi lễ, *sáu loại khách* được mời trong sang, sự khác biệt giữa sang và *cúng cô hồn dân gian*, hướng dẫn thực hành an toàn cho hành giả Việt và các sai lầm phổ biến cần tránh.
Dorje Drolö — Hoá Thân Phẫn Nộ Của Đức Liên Hoa Sinh
Dorje Drolö (Kim Cương Bụng Phệ) là hoá thân phẫn nộ thứ tám của Padmasambhava, hiển hiện tại núi Taktsang để hàng phục ma quỷ và bảo vệ giáo pháp Mật. Bài viết phân tích nguồn gốc, biểu tượng học, mantra, vai trò trong dòng terma, và ý nghĩa trong thực hành Vajrayāna.
Jigme Lingpa Và Longchen Nyingthig — Dòng Terma Vĩ Đại Nhất Thế Kỷ 18
Jigme Lingpa (1729-1798) là Đại Tertön đã khám phá Longchen Nyingthig — dòng terma trí tuệ trực tiếp từ Longchenpa và là pháp Dzogchen được tu phổ biến nhất thế giới ngày nay. Bài viết phân tích cuộc đời, ba lần thiền định gặp Longchenpa, nội dung Longchen Nyingthig, và ảnh hưởng đến truyền thừa Nyingma hiện đại.
Nyingma — Truyền Thừa Cổ Xưa Nhất của Phật Giáo Tây Tạng
Nyingma (rNying ma — 'Cổ phái') là truyền thừa lâu đời nhất trong bốn truyền thừa lớn của Phật giáo Tạng, có nguồn gốc từ Padmasambhava thế kỷ thứ 8. Bài viết tổng quan về lịch sử, hệ thống chín thừa (theg pa dgu), kho tàng terma, đặc trưng Dzogchen và những bậc Đạo sư trụ cột của truyền thừa.
Padmasambhava — Liên Hoa Sinh: Đạo Sư Mang Mật Thừa Đến Tây Tạng
Padmasambhava (Guru Rinpoche) là người được Phật giáo Tây Tạng gọi là 'Đức Phật thứ hai' — đại Đạo sư đã đem Kim Cương Thừa từ Ấn Độ sang Tây Tạng vào thế kỷ 8. Tiểu sử, tám hình tướng, terma và lời tiên tri, chú Vajra Guru, và vai trò trung tâm trong Nyingma.
Tertön và Terma — Truyền thống Phục Tạng Nyingma: kho báu được giấu cho tương lai
Tertön (gter ston) là 'người khám phá phục tạng' — các bậc thầy có khả năng phát hiện những giáo pháp mà Padmasambhava và các thánh giả thế kỷ thứ 8-9 đã giấu kín cho đời sau. Terma (gter ma) là kho báu Pháp ấy: kinh điển, tượng, mantra, sadhana được tìm thấy trong đất, nước, đá, hoặc trong dòng tâm. Đây là một trong những đặc điểm độc đáo nhất của Nyingma.