Thực hành
Shamatha
Thiền Chỉ — pháp tu ổn định tâm vào một đối tượng. Nền tảng cho mọi thiền định Phật giáo và là điều kiện tiên quyết cho Vipassana, Mahamudra và Dzogchen.
Chuyển tự
Sanskrit (IAST)
śamatha
Tạng
གཞི་གནས
Wylie
zhi gnas
Hán-Việt
止
English
calm abiding / peaceful dwelling
Shamatha là pháp tu phát triển định (samādhi) — tâm ổn định, không tán loạn, có thể tập trung vào đối tượng theo ý muốn. Có chín giai đoạn (sems gnas dgu) từ 'đặt tâm' đến 'an trụ đều đặn'. Hai chướng ngại chính: hôn trầm (bying ba) và tán loạn (rgod pa). Không đủ để giải thoát một mình — cần kết hợp với Vipassana (tuệ). Trong Kim Cương Thừa, Shamatha ổn định là điều kiện để nhận ra rigpa và thực hành Mahamudra.
Cách gọi khác
Thiền Chỉ Zhi gnas Calm abiding Samatha
Thuật ngữ liên quan
4 mục được nhắc trong định nghĩa này
Rigpa
Trung tâm của Dzogchen — nhận biết tự nhiên nguyên sơ về bản chất tâm. Không phải trạng thái đặc biệt cần đạt được mà là nhận ra điều đã luôn hiện diện.
Mahāmudrā
Giáo pháp cao nhất của truyền thừa Kagyu — trực tiếp chỉ ra bản chất tâm qua sự hòa nhập thiền định với trí tuệ.
Dzogchen
Giáo pháp cao nhất của truyền thừa Nyingma — trực tiếp chỉ ra bản chất tâm (rigpa) vốn đã giác ngộ.
Samaya
Lời nguyện thiêng liêng được thiết lập khi nhận quán đảnh Mật thừa — kết nối hành giả, Đạo sư và truyền thừa.