Atisha Dipankara

Atisha Dipankara Śrījñāna (982-1054) là một trong những Đạo sư Ấn Độ có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến Phật giáo Tây Tạng, được người Tạng tôn kính gọi là "Jowo Je" (Đấng Tôn Quý). Ngài sinh ra trong hoàng tộc Bengal (Vikramapura, ngày nay là Bangladesh), thọ giới với Śīlarakṣita tại tu viện Odantapuri, sau đó tu học rộng khắp với hơn 150 Đạo sư, trong đó truyền thừa Bồ-đề tâm sâu nhất ngài thọ từ Suvarṇadvīpī Dharmakīrti (Đạo sư "Đảo Vàng") tại Sumatra suốt 12 năm. Khi đã là viện chủ tu viện đại học Vikramaśīla, vua Tạng Yeshe Ö và cháu nội Jangchub Ö phải hiến vàng để thỉnh Ngài đến Tạng. Ngài đến Tây Tạng năm 1042 (tuổi 60) và ở đó 13 năm cuối đời, hoằng pháp tại Tholing, Samye, Nyethang, qua đời tại Nyethang năm 1054. Tác phẩm cốt tủy của Ngài là Đạo Đăng Luận (Bodhipathapradīpa) – viết theo yêu cầu của vua Jangchub Ö – chỉ có 68 tụng nhưng tóm tắt toàn bộ con đường giác ngộ qua ba bậc hành giả (sĩ phu hạ, trung, thượng). Tác phẩm này trở thành nền tảng của toàn bộ truyền thống Lam Rim (Đạo Thứ Đệ) Tây Tạng – Tsongkhapa hơn 300 năm sau đã viết Lam Rim Chen Mo trực tiếp dựa trên cấu trúc này. Atisha truyền cho đệ tử chính Dromtönpa, người sáng lập tu viện Reting (1057) và khai mở truyền thừa Kadam – sau này trở thành nguồn của truyền thừa Cách Lỗ. Atisha cũng đem giáo lý Bảy Nhân Quả của Maitreya và pháp Lojong (Luyện Tâm) đến Tây Tạng. Lời di huấn nổi tiếng của Ngài: "Hãy lấy giới luật làm gốc, lấy Bồ-đề tâm làm tâm, lấy Tánh không làm kiến."