Trong bản đồ Kim Cương Thừa, có một câu nói nổi tiếng: “Phowa Drikung, Dzogchen Nyingma, Mahamudra Kagyu” — mỗi truyền thừa có đặc điểm nổi bật nhất của mình.
Phowa của Drikung Kagyu — Chuyển Di Tâm Thức lúc chết — là đặc điểm khiến truyền thừa này được biết đến khắp thế giới Kim Cương Thừa.
Mục lục
- 1. Drikung Kagyu là gì — nguồn gốc và lịch sử
- 2. Jigten Sumgön — người sáng lập vĩ đại
- 3. Phowa Drikung — danh tiếng chuyển di tâm thức
- 4. Giáo Lý Đặc Trưng Của Drikung
- 5. Drikung Kagyu ngày nay
- Chú giải thuật ngữ
- Câu hỏi thường gặp
1. Drikung Kagyu là gì — nguồn gốc và lịch sử
Nhánh Của Phagmo Drupa: Drikung Kagyu là một trong “tám nhánh nhỏ” của truyền thừa Kagyu — xuất phát từ Phagmo Drupa Dorje Gyalpo (1110–1170), học trò của Gampopa. Jigten Sumgön, người sáng lập Drikung, là học trò trực tiếp của Phagmo Drupa.
Tu Viện Drikung Thil: Năm 1179, Jigten Sumgön thành lập Tu Viện Drikung Thil (‘Bri gung mthil dgon) ở vùng Drikung (phía bắc Lhasa). Trong vòng một thế hệ, tu viện này phát triển thành một trong những trung tâm Phật giáo lớn nhất Tây Tạng — với truyền thuyết nói rằng đỉnh cao có đến 180.000 tu sĩ.
Hai Ngai Vàng: Drikung Kagyu có đặc điểm đặc biệt — truyền thừa được lãnh đạo bởi hai vị Kyabgön (bổn sư) đồng thời: Drikung Kyabgön Chetsang Rinpoche (sinh 1946) và Drikung Kyabgön Chungtsang Rinpoche (sinh 1942). Hai vị thay phiên nhau trong vai trò lãnh đạo theo truyền thống.
2. Jigten Sumgön — người sáng lập vĩ đại
Cuộc Đời Phi Thường: Jigten Sumgön (‘Jig rten gsum mgon — Người Bảo Hộ Ba Cõi, 1143–1217) mồ côi cha từ nhỏ, gặp nhiều thách thức trong cuộc đời sơ kỳ, nhưng sau khi gặp Phagmo Drupa đã có những tiến bộ thiền định thần kỳ. Gampopa nói tiên tri về ông: “Một vị thành tựu giả vĩ đại như Milarepa sẽ đến.”
Thành Tựu Thiền Định: Jigten Sumgön được truyền thống ghi nhận là đã đạt giác ngộ hoàn toàn trong một đêm thiền định tại Echung Cave — nhận ra Mahamudra trực tiếp. Từ đó, giáo lý của ông mang dấu ấn của người đã thực chứng, không phải chỉ học thuật.
Tác Phẩm Quan Trọng: Gongchig (dGongs gcig — Một Điểm Ý Nghĩa) là tác phẩm triết học quan trọng nhất của Jigten Sumgön — tổng hợp giáo lý Kagyu với 150 luận điểm về bản chất của Pháp. Đây là một trong những tác phẩm triết học sâu sắc và gây tranh luận nhất trong lịch sử Phật giáo Tây Tạng.
3. Phowa Drikung — danh tiếng chuyển di tâm thức
Phowa Là Gì: ‘Pho ba (Phowa — Chuyển Di Tâm Thức) là thực hành chuyển di tâm thức từ thân vật chất sang cõi thuần khiết vào lúc chết — đặc biệt sang cõi Tịnh Độ của Amitābha/Amitāyus. Được thực hành đúng cách, Phowa đảm bảo tái sinh thuận lợi ngay cả khi hành giả chưa đạt giác ngộ hoàn toàn.
Tại Sao Drikung Nổi Tiếng: Phowa tồn tại trong nhiều truyền thừa Kim Cương Thừa. Nhưng Phowa của Drikung được coi là đặc biệt vì: (1) có dòng truyền liên tục và không gián đoạn từ Jigten Sumgön; (2) được hệ thống hóa đặc biệt rõ ràng; và (3) được thực hành trong bối cảnh cộng đồng lớn với sức mạnh tập thể.
Phowa Trong Khủng Hoảng: Khi một hành giả Drikung sắp chết mà chưa kịp thực hành Phowa đúng cách, toàn bộ cộng đồng tu viện thực hành Phowa tập thể cho người đó — đây là thực hành từ bi cộng đồng đặc trưng nhất của Drikung.
Dấu Hiệu Thành Công: Trong thực hành Phowa cá nhân, dấu hiệu thành công là xuất hiện lỗ hổng nhỏ ở đỉnh đầu (brahmarandhra — Phạm Huyệt), có thể nhét được một ngọn cỏ vào. Đây là dấu hiệu kênh trung ương đã được mở để tâm thức có thể đi lên khi chết.
4. Giáo Lý Đặc Trưng Của Drikung
Năm Năng Lực: Jigten Sumgön hệ thống hóa năm năng lực (bka’ rgya lnga) cần thiết cho Mahamudra: tín tâm, tinh tấn, chánh niệm, thiền định, và trí tuệ. Đây là cách tiếp cận thực hành đặc trưng của Drikung — cân bằng tất cả năm yếu tố.
Một Điểm — Gongchig: Triết học trung tâm của Drikung được tóm gọn trong Gongchig — “Tất cả giáo lý Phật giáo đều có một điểm duy nhất: bản tánh của tâm.” Đây là phương pháp trực chỉ đặc trưng của Kagyu, nhưng được Drikung hệ thống hóa rõ ràng nhất.
5. Drikung Kagyu ngày nay
Sau 1959: Sau khi Tây Tạng bị xâm chiếm, Drikung Kyabgön Chetsang Rinpoche đi vào lưu vong và thiết lập trụ sở tại Dehra Dun, Ấn Độ. Trung tâm thực hành chính là Tu Viện Jangchubling (Byang chub gling).
Phục Hưng Tại Tây Tạng: Drikung Thil đã được xây dựng lại tại Tây Tạng — mặc dù với nhiều hạn chế. Kyabgön Chungtsang Rinpoche sinh sống tại Tây Tạng và giám sát việc phục hồi truyền thừa trong nước.
Phowa Toàn Cầu: Ngày nay, các khóa Phowa Drikung được tổ chức khắp thế giới — châu Âu, Bắc Mỹ, châu Á. Đây là đặc điểm truyền thừa được biết đến nhiều nhất ở phương Tây.
Chú giải thuật ngữ
Drikung Kagyu (‘Bri gung bKa’ brgyud): Truyền thừa Drikung Kagyu — một trong tám nhánh của Kagyu; được thành lập 1179 bởi Jigten Sumgön; nổi tiếng vì Phowa và triết học Gongchig.
Jigten Sumgön (‘Jig rten gsum mgon): Người Bảo Hộ Ba Cõi (1143–1217) — người sáng lập Drikung Kagyu; đại học giả và thành tựu giả; tác giả Gongchig.
Phowa (‘pho ba): Chuyển Di Tâm Thức — thực hành chuyển tâm thức sang cõi thuần khiết vào lúc chết; Drikung Kagyu có dòng Phowa nổi tiếng nhất Kim Cương Thừa.
Gongchig (dGongs gcig): Một Điểm Ý Nghĩa — tác phẩm triết học quan trọng nhất của Jigten Sumgön với 150 luận điểm về bản chất Pháp.
Câu hỏi thường gặp
Có thể học Phowa Drikung mà không thuộc truyền thừa Drikung không? Có — nhiều khóa Phowa Drikung mở cho tất cả người học Phật giáo, không cần thuộc truyền thừa. Tuy nhiên, để thực hành đúng cách và nhận đầy đủ chỉ dẫn, cần có thầy Drikung có thẩm quyền và lý tưởng nhất là quán đỉnh Phowa. Nhiều người học Phật giáo Tây Tạng — dù thuộc truyền thừa khác — cũng tham gia khóa Phowa Drikung vì danh tiếng của dòng này.
Phowa có nên thực hành trước khi biết mình sắp chết không? Truyền thống Tây Tạng dạy: tốt nhất là thực hành và làm quen với Phowa từ lúc còn khỏe mạnh, không phải đợi đến khi gần chết. Lý do: khi thực hành đủ lâu, Phowa trở thành phản xạ tự nhiên — khi thực sự sắp chết, tâm có thể thực hiện Phowa ngay cả trong trạng thái sợ hãi hay đau đớn. Ngoài ra, thực hành Phowa khi còn sống có nhiều lợi ích cho thực hành thiền định hàng ngày.
Kết luận và Hồi hướng
Drikung Kagyu nhắc nhở chúng ta rằng cái chết không phải là điều xa lạ hay đáng sợ phải tránh nghĩ đến — mà là một khoảnh khắc thiền định quan trọng nhất trong cuộc đời, cần được chuẩn bị kỹ. Truyền thừa này đã dành hơn 800 năm để hoàn thiện con đường chuẩn bị đó — và Phowa Drikung là di sản sống động nhất của sự cống hiến đó.
Nguyện dòng truyền Phowa Drikung tiếp tục chảy không gián đoạn, và nguyện tất cả chúng sinh — dù biết hay không biết về Phowa — được chuyển di đến cõi an lạc khi rời bỏ thân này, không bị kẹt trong đau khổ hay sợ hãi của bardo. 🙏 OM ĀḤ HŪṂ