Tin thư · Đầu sách thư khố
Bài viết mới nhất
1659 bài đã được kết tập, sắp xếp theo ngày xuất bản gần nhất. Trang 58 trên 70.
Khenchen Thrangu Rinpoche — Đại sư Mahāmudrā của Karma Kagyu và bậc thầy của Karmapa Đệ Thập Thất
Khenchen Thrangu Rinpoche (1933–2023) là một trong các *đại Khenpo Karma Kagyu quan trọng nhất thế kỷ 20–21* — Tutor chính thức của Đức Karmapa Ogyen Trinley Dorje, người sáng lập Vajra Vidya Institute, và là một trong các bậc thầy giảng *Mahāmudrā* sâu sắc nhất cho phương Tây. Bài viết phân tích cuộc đời từ Đông Tibet đến lưu vong, di sản giảng dạy chi tiết qua hơn 70 cuốn sách, và bài học cho hành giả Việt khi tiếp cận Mahāmudrā một cách bền vững.
Khenpo Karthar Rinpoche (1924–2019) — Đại sư Karma Kagyu, Trụ trì Karma Triyana Dharmachakra New York và 'Cây cầu Karma Kagyu cho Tây phương'
Khenpo Karthar Rinpoche (1924–2019) là một trong các đại sư Karma Kagyu quan trọng nhất thế kỷ 20–21 — người được Karmapa thứ 16 gửi sang Mỹ năm 1976 để thiết lập trụ sở chính Karma Triyana Dharmachakra (KTD) tại Woodstock, New York. Bài viết phân tích cuộc đời từ Nangchen, đào tạo dưới Karmapa thứ 16, cuộc lưu vong qua Bhutan-Sikkim, sứ mệnh tại Mỹ, và bài học cho hành giả Việt Nam về sự khiêm nhường và phụng sự bền bỉ.
Khenpo Munsel Rinpoche — Đại sư Dzogchen ẩn dật Đông Tibet và 'thầy của các thầy' của thế kỷ 20
Khenpo Munsel Rinpoche (1916–1993) là một trong các đại sư Dzogchen quan trọng nhất Đông Tibet thế kỷ 20 — thầy gốc của Khenpo Jigme Phuntsok, Tulku Urgyen Rinpoche, Khenpo Achuk Lama và nhiều bậc đại sư đương đại. Trải qua hơn 20 năm trong tù dưới Cách mạng Văn hóa, ngài vẫn giữ trọn vẹn truyền thừa Longchen Nyingthig. Bài viết phân tích cuộc đời, hành trạng nhập thất nhiều thập niên, đóng góp cho việc bảo tồn Dzogchen tại Đông Tibet sau biến cố 1950–1980, và bài học khiêm nhường-trầm lặng cho hành giả Việt Nam.
Khenpo Sodargye — Khenpo Larung Gar đương đại, đệ tử lớn của Khenpo Jigme Phuntsok và cây cầu Phật giáo Tibet - Hán
Khenpo Sodargye (sinh 1962) là *một trong những đệ tử quan trọng nhất của Khenpo Jigme Phuntsok và là Khenpo Larung Gar có ảnh hưởng nhất hiện nay tại cộng đồng Phật giáo Hán ngữ*. *Với hàng triệu người theo dõi qua các bài giảng online tiếng Hán và hơn 200 cuốn sách dịch thuật, ngài là cây cầu quan trọng nhất giữa Phật giáo Tibet và Phật giáo Hán đương đại*. Bài viết phân tích cuộc đời, sự nghiệp Larung Gar, đóng góp dịch thuật-giảng dạy và bài học cho hành giả Việt.
Khenpo Tsultrim Gyamtso Rinpoche — Đại sư Karma Kagyu, bậc thầy Trung Quán Madhyamaka và 'Lama nhảy múa của các bài đạo ca'
Khenpo Tsultrim Gyamtso Rinpoche (1934-2021) là một trong những đại sư Karma Kagyu quan trọng nhất thế kỷ 20-21 — bậc thầy của hai Karmapa, đào tạo hàng trăm Khenpo, hệ thống hóa Năm Cấp Triết Học Phật Giáo (Tenets), và đem các bài đạo ca (dohas) của Saraha-Milarepa-Marpa sống động trở lại qua các khóa tu hát-nhảy độc đáo trên khắp thế giới. Bài viết phân tích cuộc đời, phương pháp giảng dạy 'progressive stages of meditation on emptiness', và di sản đặc biệt cho hành giả phương Tây và Việt Nam.
Khenpo Tsultrim Lodro — Khenpo Larung Gar đương đại và sứ mạng truyền pháp Nyingma cho thế kỷ 21
Khenpo Tsultrim Lodro (sinh 1962) là một trong các Khenpo trụ cột của Học viện Larung Gar, đệ tử thân tín của Khenpo Jigme Phuntsok và là một trong những giảng sư có ảnh hưởng nhất trong cộng đồng Phật giáo Hán ngữ và Tây phương đương đại. Bài viết phân tích cuộc đời, sứ mạng giảng pháp, các tác phẩm chính, sự kết hợp Phật pháp với khoa học, và ý nghĩa cho hành giả Việt đương đại.
Kurukulla — Tara Đỏ và Bổn Tôn Quyến Rũ trong Mật Tông Tây Tạng
Kurukulla (Tạng: *Rigjedma*; Việt: *Tác Minh Phật Mẫu* hoặc *Tara Đỏ*) là một trong các *bổn tôn 'kính ái'* (vashikarana) quan trọng nhất của Mật Tông Tây Tạng — vị nữ Phật cầm cung tên hoa sen, biểu tượng *quyền năng thu hút và quyến rũ chúng sinh về với Pháp*. Bài viết phân tích nguồn gốc Bổn tôn từ tantra Hevajra-Cakrasamvara, ý nghĩa biểu tượng cung-tên-hoa-sen, mantra OM KURUKULLE HRIH SVAHA, các sadhana cốt lõi, và *cảnh báo nghiêm khắc về việc lạm dụng pháp Kurukulla cho mục đích quyến rũ-thao túng tình cảm cá nhân*.
Ladakh — 'Tiểu Tibet' của Ấn Độ, vùng đất Phật giáo Kim Cương Thừa cổ xưa và các tu viện Hemis – Thiksey – Lamayuru
Ladakh — vùng cao nguyên Himalaya thuộc miền Bắc Ấn Độ — là 'Tiểu Tibet' duy nhất còn giữ trọn vẹn truyền thống Phật giáo Kim Cương Thừa Tibet bên ngoài Tibet sau 1959. Bài viết phân tích lịch sử Phật giáo Ladakh từ thế kỷ 7, các trường phái Drukpa Kagyu - Drikung Kagyu - Gelug - Nyingma, các tu viện lớn (Hemis, Thiksey, Lamayuru, Alchi, Spituk, Likir, Phyang), và bài học cho hành giả Việt khi hành hương Ladakh.
Lhamo Latso — Hồ tiên tri thiêng của Tây Tạng và truyền thống tìm tulku qua thị kiến trong nước
Lhamo Latso (lha mo bla mtsho — 'Hồ Tâm Hồn của Nữ Thần') là một trong những địa điểm thiêng nhất Phật giáo Tây Tạng — hồ nhỏ nằm ở độ cao 5.300m thuộc tỉnh Lhokha, được tin có khả năng hiển thị thị kiến tiên tri trên mặt nước. Hồ đóng vai trò quan trọng trong việc tìm tulku của Đức Đạt Lai Lạt Ma qua nhiều đời. Bài viết phân tích nguồn gốc, vai trò Hộ Pháp Palden Lhamo, lịch sử các tulku được tìm qua hồ, kinh nghiệm hành hương, và cách hành giả Việt nên tiếp cận hiện tượng tiên tri thị kiến.
Mahāyoga (Đại Du-già) — Cấp 7 trong Cửu Thừa Nyingma và nghệ thuật quán tưởng mạn-đà-la để giải thoát
Mahāyoga (Đại Du-già) là cấp 7 trong Cửu Thừa Nyingma — cấp đầu tiên của Inner Tantras (Mật điển nội). Bài viết phân tích vị trí Mahāyoga, các 18 mật điển gốc, hai giai đoạn (sinh khởi và hoàn thiện), mối liên hệ với Anuyoga và Atiyoga, các đại sư truyền thừa, vai trò trong các tu viện Nyingma đương đại, và cảnh báo cho hành giả Việt khi tiếp cận cấp độ này.
Maitreya Bồ Tát — Vị Phật tương lai và pháp tu Maitri trong Kim Cương Thừa
Maitreya (Tibet: Jampa; Hán: Di Lặc Bồ Tát) là *vị Bồ Tát hiện đang ngự tại Tushita Tịnh Độ chờ thời điểm hạ phàm thành Đức Phật thứ năm của Hiền Kiếp*. Trong Kim Cương Thừa, Maitreya là vị Bồ Tát quan trọng kép — *đại diện cho từ bi vô lượng (Maitri) và là tác giả của Năm Bộ Luận Maitreya (Maitreya-Asanga) — nền tảng triết học Yogachara*. Bài viết phân tích nguồn gốc kinh điển, iconography, mantra, pháp tu Maitri Bhāvanā, các tu viện chính, đại tượng Maitreya thế giới, và bài học cho hành giả Việt.
Mikyö Dorje — Karmapa Đệ Bát và đại học giả Karma Kagyu của thế kỷ 16
Karmapa Đệ Bát Mikyö Dorje (1507–1554) là một trong những đại học giả vĩ đại nhất trong toàn bộ chuỗi mười bảy Karmapa, *người đã viết hơn ba mươi tập sách về tantra, triết học Trung Quán, văn học, mỹ thuật, y học và lịch sử*. Bài viết phân tích cuộc đời, tác phẩm, đóng góp triết học (đặc biệt quan điểm Mahāmudrā kết hợp Madhyamaka), những lần khám phá phong cách hội họa Karma Gardri, và di sản học thuật cho Karma Kagyu đương đại.
Mindrolling — Tu viện mẹ Nyingma và truyền thống Khordong-Mindrolling Terma
Mindrolling (sMin grol gling, 1676) là một trong sáu tu viện mẹ của truyền thừa Nyingma, được sáng lập bởi Terdak Lingpa Rigdzin Gyurme Dorje (1646–1714). Đặc biệt nổi tiếng với truyền thống Khordong-Mindrolling Terma, các nghi lễ chính xác, hệ thống đào tạo Khenpo nghiêm cẩn và phong trào phục hưng Nyingma sau biến động thế kỷ 17. Bài viết phân tích lịch sử Mindrolling, đệ tử Terdak Lingpa, các terma quan trọng, di sản tại Ấn Độ-Dehradun, và bài học cho hành giả Việt về 'tu viện như một gia đình tâm linh'.
Mönlam Chenmo — Đại Lễ Cầu Nguyện của Phật giáo Tây Tạng và 15 ngày thiêng đầu năm
Mönlam Chenmo (Đại Lễ Cầu Nguyện) là *lễ hội cầu nguyện lớn nhất Phật giáo Tây Tạng* — kéo dài 15 ngày từ mùng 4 đến 25 Tết Losar, tập hợp hàng vạn tu sĩ-cư sĩ tại Lhasa-Bodh Gaya-Dharamsala. Được Tsongkhapa thiết lập năm 1409 tại Lhasa và do Đức Đạt Lai Lạt Ma 14 phục dựng tại Bodh Gaya 2002, lễ hội kết hợp tụng kinh tập thể, biện luận triết học (Geshe Lharampa), nghi thức Avalokiteshvara, và đại Pháp Hội. Bài viết phân tích lịch sử, cấu trúc 15 ngày, ý nghĩa tâm linh, và hướng dẫn cho hành giả Việt muốn tham dự.
Nechung Oracle — Quốc Thần Tây Tạng và truyền thống vấn ý hộ pháp Pehar trong Phật giáo Tibet
Nechung Oracle (Tạng: gNas chung sku rten) là 'Quốc Thần Tây Tạng' — vị medium của Hộ Pháp Pehar Gyalpo, được Đức Đạt Lai Lạt Ma và Chính phủ Tibet vấn ý từ thế kỷ 17 cho đến nay. Bài viết phân tích nguồn gốc Padmasambhava và Hộ Pháp Pehar, lịch sử Nechung Monastery tại Lhasa và lưu vong tại Dharamsala, nghi thức nhập định trong các sự kiện trọng đại, vai trò Pehar trong vũ trụ học Mật Tông, và cách hành giả Việt nên hiểu hiện tượng oracle mà không rơi vào mê tín.
Nyingthig (snying thig) — Tinh Tuý Tâm Bí Mật của truyền thừa Nyingma
Nyingthig là 'tinh tuý cốt lõi' của giáo lý Dzogchen — kho tàng vi mật được truyền từ Đức Padmasambhava và Vimalamitra, sau đó được kết tinh trong Longchen Nyingthig của Jigme Lingpa. Bài viết khám phá ý nghĩa, lịch sử và cấu trúc của giáo lý quý báu này.
Phajo Drugom Zhigpo — Đại sư mang Drukpa Kagyu đến Bhutan và đặt nền móng quốc gia Phật giáo Mật Tông duy nhất thế giới
Phajo Drugom Zhigpo (1184–1251) là *vị đại sư đầu tiên đem truyền thừa Drukpa Kagyu từ Tibet đến Bhutan thế kỷ 13* — *đặt nền móng tâm linh cho Bhutan trở thành quốc gia Phật giáo Mật Tông duy nhất trên thế giới hiện nay*. Bài viết phân tích cuộc đời, hành trình từ Tibet, gia đình tâm linh với Sönam Peldzom, sự thành lập các tu viện Drukpa Kagyu đầu tiên tại Bhutan, ảnh hưởng lâu dài đến Bhutan và bài học cho hành giả Việt.
Phong trào Rimé — Cuộc cải cách 'không phái' của thế kỷ 19 và bài học cho hành giả Việt đương đại
Phong trào Rimé (*ris med* — *không thiên vị*) ra đời tại Đông Tibet thế kỷ 19, do bốn vị tổ sư Jamyang Khyentse Wangpo, Jamgön Kongtrul Lodrö Tayé, Chokgyur Lingpa, và Mipham Rinpoche khởi xướng. Sau hai thế kỷ phân hóa giữa các trường phái Tibet, Rimé đã *bảo tồn các truyền thừa nhỏ sắp tuyệt diệt, hoàn thành các bộ kinh tổng hợp khổng lồ, và tái thiết lập tinh thần học hỏi giữa các phái*. Bài viết phân tích bối cảnh, bốn vị tổ sư, năm bộ tổng hợp lớn (Rinchen Terdzö, Damngak Dzö...), và bài học cho hành giả Việt giữa môi trường nhiều dòng truyền thừa khác nhau.
Ralpacan — Pháp Vương thứ ba của Tibet và đỉnh cao thời kỳ truyền dịch kinh điển
Ralpacan (Tri Tsugdetsen, khoảng 806–838) là vị thứ ba trong Tam Pháp Vương Tibet, người chuẩn hóa thuật ngữ dịch thuật, bảo trợ tăng đoàn lên đến mức 'mỗi tăng sĩ được bảy hộ dân nuôi', và xây dựng tu viện On Cangbu. Triều đại huy hoàng nhưng kết thúc bi thảm bằng cuộc ám sát mở đường cho thời kỳ tăm tối của Phật giáo Tibet. Bài viết phân tích bối cảnh thế kỷ 9, công trình dịch thuật Mahavyutpatti, vai trò Pháp Vương cuối cùng, và bài học cho hành giả Việt về sự bảo trợ Pháp.
Rangjung Dorje — Karmapa Đệ Tam và bộ luận 'Profound Inner Meaning' tổng hợp Mật Tông và Đại Thừa
Karmapa thứ ba Rangjung Dorje (1284–1339) là một trong những đại sư có học vấn sâu rộng nhất của Karma Kagyu. Ông là vị Karmapa đầu tiên hệ thống hóa giáo lý Mahamudra với Dzogchen, viết bộ Zabmo Nangdön (Profound Inner Meaning) về thân vi tế và sáu yoga, và truyền pháp tại cung đình nhà Nguyên. Bài viết phân tích tiểu sử, các tác phẩm trọng yếu, sự tích hợp Mahamudra-Dzogchen, và bài học cho hành giả Việt về một đại sư uyên thâm.
Rangtong và Shentong — Cuộc tranh luận lớn về Tánh Không trong Phật giáo Tây Tạng và ý nghĩa cho hành giả Kim Cương Thừa
Rangtong (*tánh không tự không*) và Shentong (*tánh không khác không*) là hai cách hiểu Tánh Không tồn tại song song trong Phật giáo Tây Tạng suốt 800 năm — không phải hai trường phái xung đột, mà hai *góc nhìn bổ sung* cùng dẫn đến giác ngộ. Bài viết phân tích nguồn gốc, đại diện chính (Sakya-Gelug bảo vệ Rangtong; Jonang-Kagyu-Nyingma giữ Shentong), điểm khác biệt cốt lõi, ba điểm hợp nhất theo Mipham Rinpoche, và cách hành giả Việt nên tiếp cận.
Rolpe Dorje — Karmapa Đệ Tứ và mối nhân duyên với Đại sư Tsongkhapa
Rolpe Dorje (1340–1383) là Karmapa thứ tư, một trong những vị Karmapa quan trọng bậc nhất với vai trò *thầy của Đại sư Tsongkhapa* — vị tổ sáng lập trường phái Gelug. Bài viết phân tích cuộc đời, sự nghiệp truyền pháp khắp Tibet và Trung Hoa, mối quan hệ với triều Nguyên-Minh, và ảnh hưởng sâu sắc đến lịch sử Phật giáo Tibet.
Rongzom Chökyi Zangpo — Đại học giả Nyingma đầu tiên và nền tảng triết học Mật Tông
Rongzom Chökyi Zangpo (khoảng 1042–1136) là *đại học giả Nyingma đầu tiên có thẩm quyền triết học sánh ngang với các Pandita Ấn Độ*. Trong giai đoạn Sarma (Tân Dịch) đang chiếm ưu thế và khiến Nyingma bị nghi ngờ, Rongzom là *vị duy nhất bảo vệ tính chính thống của các Tantra Cũ và Dzogchen* qua các bộ luận triết học sâu sắc. Bài viết phân tích cuộc đời, các tác phẩm, và ảnh hưởng đến Longchenpa và truyền thống Nyingma sau này.
Sakyadhita và Karma Lekshe Tsomo — Phong trào nữ Phật tử quốc tế và việc khôi phục dòng Tỳ-kheo-ni Tây Tạng
Sakyadhita International Association of Buddhist Women — *tổ chức nữ Phật tử lớn nhất thế giới* — *được Karma Lekshe Tsomo (1944-) đồng sáng lập năm 1987 tại Bodh Gaya*. Bài viết phân tích cuộc đời Karma Lekshe Tsomo (cựu vô địch lướt sóng California trở thành nữ tu sĩ Mật Tông), sự ra đời Sakyadhita, vai trò trong việc khôi phục dòng Tỳ-kheo-ni Tây Tạng (Bhikshuni vows), và bài học cho phụ nữ Phật giáo Việt Nam đương đại.