Tin thư · Đầu sách thư khố
Bài viết mới nhất
1659 bài đã được kết tập, sắp xếp theo ngày xuất bản gần nhất. Trang 3 trên 70.
Lịch sử Phật giáo Kim Cương Thừa tại Việt Nam — Từ tiền sử đến hiện đại
Phật giáo Kim Cương Thừa (Vajrayāna) tại Việt Nam có lịch sử *dài và phức tạp* — *không liên tục* như Phật giáo Việt cổ điển. Bài viết phân tích các giai đoạn: yếu tố Mật Tông trong Phật giáo Lý-Trần (thế kỷ XI-XIV), giai đoạn chìm lắng (thế kỷ XV-XX), sự *tái sinh* qua tiếp xúc với Phật giáo Tây Tạng (cuối thế kỷ XX), và *phát triển hiện tại* — với cả thuận lợi và thách thức cho hành giả Việt thế kỷ XXI.
MớiPhật giáo truyền vào Tây Tạng lần đầu — Truyền Bá Đầu (Snga dar) thế kỷ VII-IX
*Truyền Bá Đầu* (Tạng: *snga dar* — 'phổ biến sớm') là giai đoạn *Phật giáo được giới thiệu chính thức* vào Tây Tạng — từ thế kỷ VII đến thế kỷ IX, dưới *ba Pháp Vương* Songtsen Gampo, Trisong Detsen, Tri Ralpachen. Đây là *200 năm vàng* hình thành nền móng của Phật giáo Tạng — kết thúc bằng *cuộc đàn áp* của vua Lang Darma.
MớiPhong trào Rime — Không phải giáo phái, mà là tâm hồn tích hợp năm truyền thừa
*Rime* (Tạng: *ris med* — 'không phái') không phải là một truyền thừa thứ năm, không phải một giáo phái mới, không phải syncretism (hỗn hợp tôn giáo). Đây là một *phong trào tâm hồn* khởi xướng từ Đông Tạng thế kỷ XIX, nhằm *bảo tồn và tôn vinh tất cả truyền thừa Phật giáo Tạng* — với nguyên tắc: học từ mọi truyền thừa mà không pha trộn, không thiên vị, không đứng trên.
MớiPhowa — Pháp Chuyển Di Tâm Thức Lúc Chết — Truyền thừa, kỹ thuật và yêu cầu
*Phowa* (Tạng: *'pho ba* — *'chuyển di'*; Sanskrit: *saṃkrānti*) là *pháp tu chuyên biệt* trong Mật Tông Tạng — *chuyển di tâm thức* từ thân thể *qua đỉnh đầu* tới *Tịnh Độ* (đặc biệt *Sukhāvatī của Đức A-Di-Đà*) *vào khoảnh khắc chết*. *Một trong Sáu Yoga của Naropa*, Phowa được *Marpa truyền cho Milarepa*, *được Karma Chagme phổ biến rộng thế kỷ XVII*. Bài viết giới thiệu: nguồn gốc, năm cấp Phowa, kỹ thuật cơ bản, dấu hiệu thành tựu, yêu cầu quán đảnh và Đạo sư, áp dụng cho hành giả Việt — đặc biệt cầu nối với truyền thống Tịnh Độ A-Di-Đà Việt.
MớiBát Thiên Tụng Bát Nhã (Aṣṭasāhasrikā Prajñāpāramitā) — Kinh Bát Nhã sớm nhất và cốt yếu nhất
*Aṣṭasāhasrikā Prajñāpāramitā Sūtra* (Hán-Việt: *Bát Thiên Tụng Bát Nhã Ba-la-mật-đa Kinh* — 'Kinh Bát Nhã Tám Nghìn Câu') là *kinh Bát Nhã sớm nhất* — có lẽ là *kinh Đại thừa đầu tiên* được biên soạn (khoảng thế kỷ I trước CN). Đây là *cội nguồn* của toàn bộ văn học Bát Nhã, bao gồm Tâm Kinh và Kim Cang Kinh. Kinh dạy *Tánh Không* qua các *cuộc đối thoại* giữa Đức Phật, Bồ-tát, và các đại đệ tử.
MớiBảo Man Luận (Ratnāvalī) của Long Thọ — Lời khuyên vua chúa và bản đồ Bồ-tát đạo
Bảo Man Luận (Ratnāvalī — 'Tràng Hoa Báu') là một trong những tác phẩm cốt tủy nhất của Long Thọ (Nāgārjuna), được viết dưới dạng thư khuyên vua Sātavāhana. Tác phẩm bao gồm 500 kệ, trải đều giáo lý từ Tánh Không, Bồ-đề tâm, đạo trị quốc đúng Pháp, cho đến lộ trình Bồ-tát thập địa — là cầu nối hiếm có giữa triết học Trung Quán và đạo đức ứng dụng.
MớiPhổ Hiền Bồ-tát (Samantabhadra) — Hạnh nguyện vô biên và vai trò trong Mật Tông
*Phổ Hiền Bồ-tát* (Sanskrit: *Samantabhadra* — 'Người Hoàn Toàn Tốt Lành') là *một trong các Bồ-tát chính* của Đại thừa, đặc biệt nổi bật trong *kinh Hoa Nghiêm* qua *Mười Đại Hạnh Nguyện*. Trong *Mật Tông Tây Tạng*, danh hiệu *Samantabhadra* có *ý nghĩa cao hơn* — chỉ *Phật Nguyên Thủy* (Ādibuddha) trong truyền thừa Ninh Mã, *biểu tượng* của tâm bản nhiên thanh tịnh. Bài viết phân tích cả *hai nghĩa* và mối liên hệ giữa chúng.
MớiBảy Câu Cầu Nguyện Liên Hoa Sinh — Lời cầu nguyện được trì tụng nhiều nhất trong truyền thừa Ninh Mã
Bảy Câu Cầu Nguyện (Tạng: *tshig bdun gsol 'debs*) là lời cầu nguyện thiêng liêng nhất của truyền thừa Ninh Mã, được Đức Liên Hoa Sinh (Guru Rinpoche) tự tuyên thuyết. Mỗi câu là một mật mã — vừa thỉnh cầu, vừa quán đảnh, vừa nhận diện tâm bản nhiên. Bài viết phân tích lịch sử, ý nghĩa từng câu, cách trì tụng, và ứng dụng cho hành giả Việt.
MớiKhông Tánh (Śūnyatā) — Trái Tim của Triết Học Phật Giáo và Con Đường Vượt Thoát Mọi Biên Kiến
Không Tánh (Śūnyatā) là giáo lý trung tâm của Đại Thừa và Kim Cương Thừa — không phải hư vô hay trống rỗng theo nghĩa thông thường, mà là sự vắng mặt của tự tính cố định trong mọi hiện tượng, nền tảng của mọi sự biến hiện tự do.
MớiTara (Drolma) — Yidam nữ phổ biến nhất của Kim Cương Thừa và 21 hóa thân
*Tara* (Sanskrit: *Tārā* — 'Đấng Cứu Độ'; Tạng: *Drolma* — 'Đấng Giải Thoát'; Hán-Việt: 度母 — *Độ Mẫu*) là *Yidam nữ phổ biến nhất* của Phật giáo Tây Tạng — *được tu* bởi mọi truyền thừa từ Ninh Mã đến Cách Lỗ. *Sinh từ giọt nước mắt của Quán Thế Âm Bồ-tát*, Tara là *Phật mẫu nữ tính* của *lòng từ bi nhanh chóng* — cứu khổ chúng sinh khỏi *Tám Đại Nạn*. Bài viết giới thiệu toàn diện: nguồn gốc, *21 hóa thân Tara*, các hình tướng chính (Tara Lục, Tara Bạch, Tara Hồng), chú Oṃ Tāre Tuttāre Ture Svāhā, và lộ trình thực hành cho hành giả Việt.
Mới5 Thư viện số quan trọng nhất cho hành giả Kim Cương Thừa — Hướng dẫn toàn diện
Từ kho văn bản 12 triệu trang của BDRC đến dự án dịch thuật 84000, từ Lotsawa House đến Berzin Archives — đây là hướng dẫn thực tế để tiếp cận kho tàng tư liệu Kim Cương Thừa kỹ thuật số, phân loại theo mức độ phù hợp với từng trình độ hành giả.
MớiThực hành Lojong trước khi ngủ — Nghi quỹ 15 phút biến giấc ngủ thành tu tập
Khoảnh khắc giữa thức và ngủ là một trong những thời điểm tâm dễ tiếp nhận nhất trong ngày. Lojong có một nghi quỹ buổi tối ngắn — gồm sám hối, hồi hướng, Tonglen và an trú trong tánh không — biến tám tiếng ngủ thành tám tiếng tích lũy công đức, thay vì tám tiếng vô minh trôi qua.
MớiTorma — Vật Cúng Dường Bằng Bột và Ý Nghĩa Nghi Lễ Kim Cương Thừa
Torma (Thực phẩm nghi lễ) là những tác phẩm điêu khắc bằng bột lúa mạch được tô màu và trang trí công phu, đóng vai trò trung tâm trong mọi nghi lễ Kim Cương Thừa từ đơn giản đến phức tạp nhất.
MớiTulku — Hệ thống Tái Sinh và Truyền thừa Đạt-lai Lạt-ma trong Phật giáo Tây Tạng
*Tulku* (Tạng: *sprul sku* — 'hóa thân') là *hệ thống* công nhận một đứa trẻ là *tái sinh* của một Đạo sư đã viên tịch — đặc trưng quan trọng nhất của Phật giáo Tây Tạng. Bắt đầu thế kỷ XIII với Karmapa, hệ thống này tạo ra *truyền thừa Đạt-lai Lạt-ma* và hàng nghìn dòng tulku khác. Bài viết phân tích cơ sở triết học, quy trình nhận diện, lịch sử, các trường hợp đặc biệt, và tranh luận hiện đại.
MớiBảo Tánh Luận (Uttaratantra / Ratnagotravibhāga) — Luận thư cốt tủy về Như Lai Tạng
Bảo Tánh Luận (Sanskrit: *Ratnagotravibhāga* — 'Phân tích về dòng giống của Tam Bảo'; cũng gọi là *Uttaratantra Śāstra* — 'Mật điển Tối thượng') là một trong năm luận thư của Bồ-tát Di Lặc (Maitreya) do Vô Trước (Asaṅga) truyền lại. Đây là tác phẩm Phật giáo Đại thừa định nghĩa hệ thống nhất về *Như Lai Tạng* (tathāgatagarbha) — Phật tánh sẵn có trong mọi chúng sinh.
MớiVajra (Kim Cương Xử) — Biểu Tượng của Sự Bất Hoại và Trí Tuệ Tuyệt Đối
Vajra (Kim Cương Xử) là pháp khí và biểu tượng trung tâm nhất của Kim Cương Thừa — không chỉ là đồ vật nghi lễ mà là biểu trưng sống động của trí tuệ không thể phá hủy và phương tiện chuyển hóa tất cả chướng ngại.
MớiVajrabhairava (Yamāntaka) — Kim Cương Phẫn Nộ và Yidam cốt yếu của truyền thừa Cách Lỗ
*Vajrabhairava* (Sanskrit: 'Kim Cương Phẫn Nộ' — Tạng: *rdo rje 'jigs byed*; Hán-Việt: 大威德金剛 — *Đại Uy Đức Kim Cương*) là *một trong các Yidam phẫn nộ cao nhất* trong Mật Tông Tây Tạng — *biểu tượng* của *Văn-Thù Bồ-tát* hiện thân *phá vỡ tử thần*. Vajrabhairava là *Yidam chính* của truyền thừa Cách Lỗ (Gelug), được Tsongkhapa nhấn mạnh, và là *một trong ba Yidam* cốt yếu của giáo trình Gelug cùng với Cakrasaṃvara và Guhyasamāja.
MớiVajrasattva (Kim Cương Tát Đỏa) — Bồ-tát Thanh Tịnh và Chú 100 Âm Tiết
*Vajrasattva* (Sanskrit: 'Kim Cương Hữu Tình' — Tạng: *Dorje Sempa*; Hán-Việt: 金剛薩埵 — *Kim Cương Tát Đỏa*) là *Bồ-tát thanh tịnh nghiệp chướng* — *trung tâm* của giai đoạn *thanh tịnh* trong Tứ Gia Hạnh. Chú 100 âm tiết của Vajrasattva (*Yig Gyacchupa*) là *chú thanh tịnh mạnh nhất* trong Mật Tông Tây Tạng — *phá vỡ* nghiệp chướng vô lượng kiếp khi *niệm với Tứ Lực Đối Trị*. Bài viết giới thiệu: nguồn gốc, vị trí trong Ngöndro, Tứ Lực Đối Trị, Chú 100 Âm Tiết và Chú Sáu Âm Tiết, sādhana thanh tịnh, và lộ trình cho hành giả Việt.
MớiVima Nyingthig — Tinh Tủy Tâm của Vimalamitra: terma Dzogchen cốt yếu của truyền thừa Ninh Mã
*Vima Nyingthig* (Tạng: *bi ma snying thig* — 'Tinh Tủy Tâm của Vimalamitra') là một trong *hai hệ thống Nyingthig* nền tảng của Dzogchen Ninh Mã. Được Đại sư Ấn Độ *Vimalamitra* (thế kỷ VIII) mang vào Tạng và giấu thành *terma*, hệ thống được phát hiện lại qua nhiều terton qua các thế kỷ, đặc biệt được hệ thống hóa bởi *Longchenpa* trong *Bốn Phần Cốt Tủy*. Vima Nyingthig dạy *Dzogchen ba lớp* — Outer, Inner, và Secret — với phần Secret là *Tögal* qua thị kiến ánh sáng.
MớiKinh Duy-Ma-Cật Sở Thuyết (Vimalakīrti Sūtra) — Bồ-tát tại gia và đỉnh cao trí tuệ bất nhị
*Kinh Duy-Ma-Cật Sở Thuyết* (Sanskrit: *Vimalakīrti-nirdeśa-sūtra*) là một trong những kinh Đại thừa được yêu thích nhất — kể về cư sĩ Duy-Ma-Cật (Vimalakīrti), một Bồ-tát tại gia với trí tuệ ngang ngửa các Đại Bồ-tát xuất gia. Kinh đặc biệt nổi tiếng với *chương Sự Im Lặng Sấm Sét* (Chương 9 — Nhập Bất Nhị Pháp Môn) — đỉnh cao văn học Phật giáo về Tánh Không.
MớiLời Đạo Sư Toàn Hảo (Kunzang Lamai Shelung) — Tác phẩm Tiền Hành kinh điển nhất của Patrul Rinpoche
*Lời Đạo Sư Toàn Hảo* (Tạng: *kun bzang bla ma'i zhal lung*) của Patrul Rinpoche là *cẩm nang Tiền Hành* (Ngöndro) được dùng nhiều nhất trong truyền thừa Ninh Mã, và được tôn kính trong cả bốn truyền thừa Tạng. Sách dạy *Bốn Chuyển Tâm*, *Quy Y*, *Bồ-đề tâm*, *Vajrasattva*, *Mandala cúng dường*, *Guru Yoga* — bằng văn phong sống động, hài hước, đầy câu chuyện minh hoạ.
MớiÂm Nhạc, Nghệ Thuật Và Con Đường Dharma: Phật Giáo Nhìn Nhận Thế Nào?
Âm nhạc và nghệ thuật có vị trí đặc biệt trong Phật giáo — từ âm thanh thiêng liêng trong Kim Cương Thừa đến nghệ thuật thư họa Thiền Tông. Bài viết khám phá mối quan hệ giữa nghệ thuật, thực hành, và con đường tâm linh.
MớiÁp Lực Gia Đình — Phật Giáo Và Nghệ Thuật Yêu Thương Trong Sự Khác Biệt
Gia đình là môi trường đầu tiên ta học về tình yêu — và cũng thường là nơi áp lực, kỳ vọng, và xung đột sâu sắc nhất. Phật Giáo không lý tưởng hóa gia đình hay khuyến khích cắt đứt — mà dạy cách duy trì kết nối với lòng từ bi trong khi vẫn giữ toàn vẹn bản thân.
MớiBa La Mật Trong Cuộc Sống Thường Ngày: Mười Phẩm Chất Cao Quý
Mười Ba La Mật — những phẩm chất mà Bồ-tát phát triển trên con đường giác ngộ — không chỉ là những đức hạnh trừu tượng xa rời thực tế. Khi hiểu đúng, chúng là những hướng dẫn thực tế cho từng lựa chọn trong cuộc sống thường ngày: từ cách ta cho đi, đến cách ta phản ứng khi bị đối xử không công bằng, đến cách ta duy trì sự trung thực.