Tin thư · Đầu sách thư khố
Bài viết mới nhất
1659 bài đã được kết tập, sắp xếp theo ngày xuất bản gần nhất. Trang 2 trên 70.
Jonang — Truyền Thừa Ẩn và Triết Học Zhentong Độc Đáo
Jonang (Giong-nang) là truyền thừa Kim Cương Thừa nhỏ nhất và ít được biết đến nhất trong năm dòng chính — nhưng sở hữu hệ thống triết học Zhentong (Tự Tánh Không) và truyền dạy Kalachakra độc đáo không thể tìm thấy ở nơi nào khác.
MớiKalachakra — Mật Điển Bánh Luân Thời Gian và Con Đường Hòa Bình Thế Giới
Kalachakra (Thời Luân Kim Cương) là một trong những Mật điển vĩ đại nhất của Kim Cương Thừa — kết hợp vũ trụ học, y học, thiên văn và con đường giải thoát trong một hệ thống hoàn chỉnh.
MớiKangyur và Tengyur — Hai bộ Đại Tạng Kinh của Phật giáo Tây Tạng
*Kangyur* (Tạng: *bka' 'gyur* — 'Dịch lời Phật') và *Tengyur* (Tạng: *bstan 'gyur* — 'Dịch luận thuyết') là *hai bộ kinh điển chính* của Phật giáo Tạng — gồm hơn *5.000 tác phẩm* dịch từ Sanskrit và các ngôn ngữ Ấn Độ. Đây là *kho tàng tâm linh* lớn nhất của thế giới Phật giáo còn nguyên — tương đương Đại Tạng Kinh Hán văn nhưng *nhiều hơn về Tantra*.
MớiKim Cương Thừa trong thời đại số — Cơ hội, rủi ro và cách học Pháp lành mạnh trên Internet
Internet mang lại khả năng tiếp cận giáo lý Kim Cương Thừa chưa từng có: hàng nghìn bản dịch, video pháp thoại, cộng đồng toàn cầu. Nhưng cũng mang đến những rủi ro đặc thù — từ giáo lý sai truyền thừa, đến mất kết nối với Đạo sư thực, đến 'du lịch tâm linh' không có gốc rễ. Bài viết này phân tích cả hai mặt và đề xuất cách thực hành khôn ngoan trong môi trường số.
MớiKhandro Nyingthig — Tinh Tủy Tâm của Không Hành Mẫu: terma Padmasambhava qua Yeshe Tsogyel
*Khandro Nyingthig* (Tạng: *mkha' 'gro snying thig* — 'Tinh Tủy Tâm của Không Hành Mẫu') là một trong *hai hệ thống Nyingthig* nền tảng của Dzogchen Ninh Mã. Khác với *Vima Nyingthig* (từ Vimalamitra), Khandro Nyingthig được Đức Liên Hoa Sinh trao cho công chúa *Pema Sal* (con gái vua Trisong Detsen) qua *Yeshe Tsogyel*, sau đó được giấu thành terma và phát hiện lại bởi *Pema Ledrel Tsal* (thế kỷ XIV). Hệ thống nhấn mạnh khía cạnh *phương tiện* (upāya) và *năng lượng nữ giác ngộ*.
MớiKhen ngợi và Chê bai trong Lojong — Chuyển hóa hai luồng gió mạnh nhất của tâm phàm
Khen ngợi (praise) và chê bai (blame) là hai trong tám thế gian pháp mạnh mẽ nhất, có thể đẩy hành giả ra khỏi chánh niệm trong tích tắc. Lojong (luyện tâm) cung cấp một bộ công cụ cụ thể để biến cả lời khen lẫn lời chê thành nguyên liệu cho Bồ-đề tâm — không cần chối bỏ phản ứng, mà chuyển hóa nó tại gốc.
MớiKhủng hoảng khí hậu và Kim Cương Thừa — Trách nhiệm môi trường qua lăng kính Phật giáo
Phật giáo Kim Cương Thừa có giáo lý gì về mối quan hệ giữa con người và môi trường? Từ quan niệm về tính tương thuộc (interdependence), đến truyền thống bảo vệ thiên nhiên ở Tây Tạng, đến tiếng nói của Đức Đạt-lai Lạt-ma 14 về biến đổi khí hậu — bài viết khám phá đóng góp của Kim Cương Thừa cho đối thoại toàn cầu về khủng hoảng sinh thái, và ý nghĩa thực tiễn cho hành giả hiện đại.
MớiLàm Quen với Thiền Định — Hướng Dẫn Thực Hành Đầu Tiên cho Người Mới
Bắt đầu thiền định không cần kinh nghiệm, không cần trang thiết bị đặc biệt, và không cần đã hiểu mọi lý thuyết. Hướng dẫn thực tế này dành cho những ai muốn bước những bước đầu tiên trên con đường nội tâm.
MớiLamrim Chenmo của Tsongkhapa — Giải thích đại lộ trình Bồ-đề của truyền thừa Cách Lỗ
*Lamrim Chenmo* (Tạng: *lam rim chen mo* — 'Đại Lộ Trình Bồ-đề') của Tsongkhapa (1357–1419) là *kiệt tác lộ trình tu tập* hoàn chỉnh nhất trong văn học Phật giáo Tạng. Tác phẩm 1000+ trang trình bày toàn bộ con đường từ nhập môn đến giác ngộ qua *ba phạm vi đệ tử* — và đặt nền tảng triết học cho truyền thừa Cách Lỗ. Đây là tác phẩm gối đầu giường cho mọi hành giả Gelug và là cẩm nang chuẩn cho lộ trình Bồ-đề trong tất cả các truyền thừa.
MớiLịch Phật giáo Tây Tạng — Các ngày lễ thiêng liêng và ý nghĩa thực hành
Lịch Phật giáo Tây Tạng là khung thời gian thiêng liêng hướng dẫn thực hành quanh năm. Từ Losar (Tết Tây Tạng), Saga Dawa (tháng thiêng Phật Đản), đến các Düchen (ngày lễ lớn) của tứ sự Phật — mỗi ngày có ý nghĩa đặc biệt để tăng cường công đức và thực hành. Hướng dẫn đầy đủ về lịch và cách hành giả Việt có thể thực hành theo.
MớiLo Manthang — Vương Quốc Phật Giáo Ẩn Mình Cuối Cùng ở Mustang
Lo Manthang, thủ đô của vương quốc Mustang (Upper Mustang), là một trong những vùng đất Kim Cương Thừa được bảo tồn nguyên vẹn nhất thế giới — nơi văn hóa, kiến trúc và thực hành Tây Tạng thế kỷ 15 vẫn còn sống động đến ngày nay.
MớiLongchen Rabjam — Thiên Tài Vĩ Đại Nhất của Đại Viên Mãn
Longchen Rabjam (1308–1364) là người hệ thống hóa và làm sáng tỏ Đại Viên Mãn (Dzogchen) sâu sắc nhất trong lịch sử Kim Cương Thừa — những tác phẩm của ngài vẫn là nền tảng không thể thay thế của giáo lý Ninh Mã cho đến ngày nay.
MớiBảy Kho Báu của Longchenpa (Dzodun) — Đỉnh cao văn học Dzogchen của truyền thừa Ninh Mã
*Bảy Kho Báu* (Tạng: *mdzod bdun*) của Longchenpa Drime Özer (1308–1364) là *tổng tập triết học Dzogchen* sâu nhất và hệ thống nhất từng được soạn thảo. Mỗi 'kho' giải quyết một chủ đề cốt yếu — từ *Như Ý Bảo* đến *Pháp Giới*, từ *Tinh Tủy Khẩu Quyết* đến *Bí Mật Cốt Tủy*. Đây là di sản triết học mà mọi hành giả Dzogchen thế kỷ sau đều phải tham khảo.
MớiMahāmudrā Ánh Trăng (Moonlight) của Dakpo Tashi Namgyal — Cẩm nang thực hành Đại Thủ Ấn cổ điển
*Mahāmudrā Ánh Trăng* (Tạng: *phyag chen zla ba'i 'od zer* — 'Đại Thủ Ấn Ánh Trăng') của *Dakpo Tashi Namgyal* (1512-1587) là *cẩm nang thực hành Mahāmudrā* hoàn chỉnh nhất trong truyền thừa Karma Kagyu — bao quát từ *Tứ Gia Hạnh* cơ bản đến *Đại Thủ Ấn cao cấp* (Sūtra Mahāmudrā và Tantra Mahāmudrā). Đây là tác phẩm *được học* tại các trung tâm thực hành Kagyu trên toàn thế giới.
MớiKim Cương Thừa tại Việt Nam — Lịch sử, hiện trạng và triển vọng
Kim Cương Thừa không phải là ngoại lai với Việt Nam. Từ ảnh hưởng Mật tông qua con đường tơ lụa và từ Trung Hoa, đến làn sóng tiếp cận trực tiếp với Phật giáo Tây Tạng từ thập niên 1990, đây là câu chuyện của một truyền thống đang tìm lại mình trong lòng văn hóa Việt. Phân tích lịch sử, thực trạng hiện nay, những thách thức và cơ hội đặc thù cho người Việt.
MớiMūlamadhyamakakārikā (Trung Quán Luận) của Long Thọ — Kiệt tác triết học cốt yếu nhất của Phật giáo Đại thừa
*Mūlamadhyamakakārikā* (Sanskrit: 'Những Kệ Căn Bản về Trung Đạo' — Hán-Việt: *Trung Quán Luận*) của Long Thọ (Nāgārjuna, ~150-250 CN) là *tác phẩm triết học sáng lập* của trường phái Trung Quán Đại thừa. 27 chương với 449 kệ phá tan mọi khái niệm về 'tự tánh' (svabhāva) — đặt nền cho 1800 năm phát triển triết học Phật giáo Đại thừa và Mật thừa.
MớiNăm Bộ Tộc Phật (Pañcakula) — Năm Phật, Năm Trí Tuệ và Năm Phiền Não chuyển hóa
*Năm Bộ Tộc Phật* (Sanskrit: *Pañcakula* — Tạng: *rigs lnga* — *'Năm Gia Đình'*) là *cấu trúc nền tảng* của Mật Tông Tây Tạng — *bản đồ vũ trụ* mà *toàn bộ giáo nghĩa Mật Tông* dựa trên. *Năm vị Phật* (Vairocana, Akṣobhya, Ratnasambhava, Amitābha, Amoghasiddhi) tương ứng *Năm Trí Tuệ Phật*, *Năm Phiền Não cần chuyển hóa*, *Năm Yếu Tố Vật Chất*, *Năm Uẩn*, *Năm Phương*. Bài viết giới thiệu toàn diện hệ thống — từ iconography đến ý nghĩa thực hành cho hành giả Việt.
MớiTiền Hành (Ngöndro) — Bốn thực hành nền tảng trước khi đi vào Kim Cương Thừa
Tiền Hành (Tạng: Ngöndro — sngon 'gro) là bốn thực hành nền tảng phải hoàn thành trước khi học các pháp Kim Cương Thừa cao hơn. Mỗi thực hành được thực hiện 100.000 lần: Quy y + phát Bồ-đề tâm, Kim Cương Tát Đỏa thanh tịnh, Cúng dường Mạn-đà-la, và Guru Yoga. Bài viết giải thích ý nghĩa sâu xa của từng thực hành, cách thực hành, thời gian cần thiết, và câu hỏi thường gặp về Tiền Hành.
MớiTrung Ấm (Bardo) — Hành Trình Giữa Hai Bờ Sinh và Tử theo Tử Thư Tây Tạng
Bardo Thödrol (Tử Thư Tây Tạng) mô tả chi tiết ba giai đoạn Trung Ấm mà tâm thức trải qua sau khi chết — không phải như một câu chuyện thần thoại mà như bản đồ thực hành để chuẩn bị cho cái chết và tái sinh có chủ đích.
MớiNữ tu trong Kim Cương Thừa hiện nay — Lịch sử, thách thức và sự tái sinh của truyền thừa nữ
*Truyền thừa nữ tu* (Bhikkhunī Sangha) trong Mật Tông Tây Tạng có lịch sử *gián đoạn nhiều thế kỷ*, nhưng *đang được phục hồi* qua các nỗ lực của *Đức Đạt-lai Lạt-ma 14*, *Jetsun Khandro Rinpoche*, *Tenzin Palmo* và nhiều vị nữ giáo thọ khác. Bài viết phân tích: lịch sử truyền thừa nữ, các vị nữ Đạo sư lịch sử (Yeshe Tsogyal, Machig Labdrön, Mandarava), sự gián đoạn của truyền thừa Bhikkhunī, các nỗ lực phục hồi hiện nay, vai trò của nữ tu trong Mật Tông đương đại, và áp dụng cho phụ nữ Việt muốn dấn thân vào con đường này.
MớiNinh Mã (Nyingma) — Lịch sử chi tiết và đặc điểm của truyền thừa cổ xưa nhất Phật giáo Tây Tạng
*Ninh Mã* (Tạng: *rnying ma* — 'Cổ' hay 'Cổ Mật') là *truyền thừa cổ xưa nhất* trong bốn truyền thừa chính của Phật giáo Tây Tạng. Khởi nguồn từ *Đức Liên Hoa Sinh* (Padmasambhava) ở thế kỷ VIII dưới triều vua Trisong Detsen, Ninh Mã *bảo tồn* các Mật điển và pháp thực hành cổ — đặc biệt là *Dzogchen* (Đại Viên Mãn) — qua hơn 1200 năm. Bài viết phân tích lịch sử chi tiết, chín cấp pháp, hệ thống Kama và Terma, các tu viện và Đạo sư chính, vị trí trong Phật giáo Tạng hiện đại.
MớiPhàn nàn và Lojong — Chuyển hóa thói quen âm thầm hủy hoại hành giả
Phàn nàn (Tạng: *gtam ngan* — 'lời xấu') là một trong những thói quen tâm phá hoại nhất đối với người tu — vì nó tự ngụy trang là 'nói thật', là 'chia sẻ chính đáng'. Lojong cung cấp công cụ phát hiện và chuyển hóa phàn nàn ngay tại gốc rễ: không cấm cản, không đè nén, mà biến nó thành cơ hội phát Bồ-đề tâm.
MớiKinh Pháp Hoa và Mật Tông — Mối liên hệ giữa Diệu Pháp Liên Hoa Kinh và Kim Cương Thừa
*Diệu Pháp Liên Hoa Kinh* (Sanskrit: *Saddharmapuṇḍarīka Sūtra*) — kinh Đại thừa được tôn kính nhất tại Đông Á — *có mối liên hệ sâu* với Mật Tông Tây Tạng, dù không thường được nhận diện. Bài viết phân tích: vai trò Pháp Hoa trong Mật Tông qua các Tantra Padmasambhava, hình tượng Liên Hoa (Padma) trong Mật Tông, mối liên hệ giữa Quán Thế Âm (nhân vật chính của Pháp Hoa phẩm 25) và Padmasambhava, kinh Pháp Hoa trong giáo trình Nyingma và Karma Kagyu, áp dụng cho hành giả Việt cầu nối hai truyền thống.
MớiPhật giáo Tây Tạng tại phương Tây 20 năm qua (2005-2025) — Phát triển, thách thức và tương lai
*Hai mươi năm qua* (2005-2025) là *giai đoạn chuyển đổi sâu* của Phật giáo Tây Tạng tại phương Tây — *từ niềm phấn khích ban đầu* sang *trưởng thành sau khủng hoảng*, với *các Đạo sư thế hệ đầu qua đời*, *các vụ lạm dụng được công khai*, *thế hệ giáo thọ phương Tây* xuất hiện, *Đức Đạt-lai Lạt-ma 14 cao tuổi*, và *câu hỏi tái sinh* lớn dần. Bài viết tổng kết các sự kiện chính, các vị Đạo sư qua đời, các cuộc khủng hoảng đạo đức, các thế hệ giáo thọ mới, vai trò của Đức Đạt-lai Lạt-ma 14, và các xu hướng cho thập kỷ tới.