Trụ cột · Từ nhập môn đến chuyên sâu
Giáo Lý & Thực Hành — Trang 13
Hiển thị 361–390 trong tổng số 423 bài.
21 Tara — Hai Mươi Mốt Hoá Thân của Bồ Tát Cứu Khổ
21 Tara là 21 hoá thân của Bồ Tát Tara (Đa-ra), mỗi vị mang sắc thân, mantra và năng lực riêng để cứu chúng sinh khỏi 21 loại khổ nạn. Bài viết phân tích nguồn gốc, ý nghĩa từng hoá thân, bài Tán Tụng 21 Tara của Atisha, lễ Drolchok và pháp tu hằng ngày dành cho người Phật tử Việt Nam.
37 Pháp Hành Bồ Tát của Gyalse Thogme Zangpo — bản kim chỉ nam thực hành Đại thừa được toàn bộ Phật giáo Tây Tạng tôn kính
37 Pháp Hành Bồ Tát (Gyalsé Laklen Sodünma) của ngài Ngülchu Thogme Zangpo (1295-1369) là một trong những bản văn được học thuộc lòng và trì tụng nhiều nhất trong Phật giáo Tây Tạng. Trong 37 vần thơ ngắn gọn, bản văn này gói trọn toàn bộ con đường Bồ Tát từ căn bản đến cứu cánh.
Bát Chánh Đạo — Tám Nhánh của Con Đường Giác Ngộ
Bát Chánh Đạo (Āryāṣṭāṅga Mārga) — tám yếu tố cấu thành con đường thoát khổ mà Phật Thích Ca dạy trong bài thuyết pháp đầu tiên. Phân tích từng nhánh, ba nhóm Tuệ-Giới-Định, và cách áp dụng trong đời sống hiện đại và thực hành Kim Cương Thừa.
Bánh xe Luân Hồi (Bhavacakra) — Đọc bức tranh thangka về Sáu cõi và mười hai nhân duyên trong Mật Tông Tây Tạng
Trên cổng vào của hầu hết các tu viện Tibetan, có một bức tranh được vẽ lặp đi lặp lại không thay đổi suốt hơn một thiên niên kỷ — Bánh xe Luân Hồi. Mỗi vòng tròn, mỗi cảnh nhỏ, mỗi nhân vật trong đó là một bài giảng cô đặc về toàn bộ con đường Phật giáo: vì sao ta khổ, ta ở đâu trong vũ trụ này, và làm sao thoát ra.
Bốn loại Tantra — Kriya, Carya, Yoga và Anuttarayoga: bốn cấp độ Mật Tông từ ngoại đến nội
Mật Tông không phải một khối đồng nhất. Đức Phật và các đại thành tựu giả đã trao truyền bốn cấp độ Tantra phù hợp với căn cơ và mức độ chín muồi của hành giả — từ Kriya thiên về nghi lễ ngoại tướng đến Anuttarayoga đi thẳng vào bản tâm.
Cakrasaṃvara Tantra — Mẫu Hậu Tantra Tối Cao Và Hành Trình Đại Hỷ
Cakrasaṃvara Tantra (Khorlo Demchog) là một trong những bộ Mother Tantra cao nhất của Anuttarayoga — gốc của Hành Giả Heruka, mandala 62 bổn tôn, hệ thống chandali (Lửa Nội), và là trung tâm của thực hành Kagyu Mahāmudrā cùng nhiều dòng Sakya và Gelug.
Chenrezig (Quán Thế Âm) — Đại Bi Bồ Tát Trong Truyền Thống Vajrayāna
Chenrezig (Avalokiteśvara — Quán Thế Âm) là Bồ Tát đại bi của tất cả chư Phật, được tôn xưng là 'người bảo trợ Tây Tạng'. Bài viết phân tích các hình tướng (bốn tay, một ngàn tay, mười một mặt), pháp tu Nyungne của thiền sư Bhiksuni Lakshmi, ý nghĩa sâu của bi tâm, và pháp tu Chenrezig đơn giản dành cho người Việt thực hành hằng ngày.
Cửu Thừa Nyingma — Bản đồ chín cấp độ của con đường giải thoát Phật giáo
Truyền thống Nyingma có cách phân loại độc đáo: chia toàn bộ con đường Phật giáo thành chín thừa, từ Thanh Văn đến Atiyoga (Dzogchen). Cấu trúc Cửu Thừa giúp hành giả định vị mình đang ở đâu, tu pháp nào phù hợp, và đỉnh cao của Mật Tông là gì.
Dorje Drolö — Hoá Thân Phẫn Nộ Của Đức Liên Hoa Sinh
Dorje Drolö (Kim Cương Bụng Phệ) là hoá thân phẫn nộ thứ tám của Padmasambhava, hiển hiện tại núi Taktsang để hàng phục ma quỷ và bảo vệ giáo pháp Mật. Bài viết phân tích nguồn gốc, biểu tượng học, mantra, vai trò trong dòng terma, và ý nghĩa trong thực hành Vajrayāna.
Ekajati — Nữ Hộ Pháp Dzogchen Tối Thượng
Ekajati (Tạng: Tsechigma — 'Một Búi Tóc') là Hộ Pháp tối thượng của các giáo pháp Dzogchen và Mahāyoga, một trong ba Hộ Pháp gốc của Nyingma. Bài viết phân tích nguồn gốc, biểu tượng độc đáo (một mắt - một răng - một bộ ngực), mantra, vai trò bảo vệ giáo pháp Dzogchen và pháp tu cho hành giả hôm nay.
Guhyasamāja Tantra — Vua của Các Mật Điển Vô Thượng Du Già
Guhyasamāja Tantra (Mật Tập Hội) được tôn xưng là 'vua của các mật điển' — bộ Father Tantra trung tâm của Anuttarayoga, gốc rễ của Thân Huyễn (Illusory Body), Năm Giai Đoạn Hoàn Thành của Nāgārjuna, và là nền móng cho toàn bộ hệ thống tantra Gelug và nhiều dòng truyền Sakya, Kagyu.
Hayagrīva — Mã Đầu Minh Vương Và Trí Tuệ Hí Phẫn
Hayagrīva (Mã Đầu Minh Vương) là hoá thân phẫn nộ của Đức Quán Thế Âm với chiếc đầu ngựa nhỏ trên đỉnh, một trong những bổn tôn được tu phổ biến nhất khắp các trường phái Tạng. Bài viết phân tích nguồn gốc Ấn Độ tiền Phật, biểu tượng đầu ngựa, mantra, và pháp tu trong các dòng truyền thừa.
Hevajra Tantra — Trái Tim Của Sakya Lamdre Và Con Đường Hợp Nhất
Hevajra Tantra (Kye Dorje) là một trong các bộ Mother Tantra tối cao của Anuttarayoga — bổn tôn trung tâm của hệ thống Sakya Lamdre, gốc của 'Tâm Pháp Vô Cấu' (Lamdre), và là một trong những tantra ảnh hưởng nhất tại Tạng từ thế kỷ 11 đến nay.
Kalachakra Tantra — Thời Luân Mật Pháp và Vũ Trụ Quan Vajrayāna
Kalachakra (Thời Luân) là một trong những hệ thống Tantra phức hợp và sâu sắc nhất của Kim Cương Thừa, kết hợp vũ trụ học, sinh lý học vi tế, thiên văn và con đường giác ngộ. Bài viết tổng quan về nguồn gốc Shambhala, cấu trúc ba lớp ngoại–nội–bí, sáu giai đoạn yoga và ý nghĩa của lễ quán đảnh Kalachakra do Đức Đạt-lai Lạt-ma chủ trì.
Lục Đạo Luân Hồi — Sáu cõi và pháp tu chuyển hóa từng cõi trong tâm hành giả
Sáu cõi luân hồi không chỉ là sáu nơi tái sinh sau khi chết, mà còn là sáu trạng thái tâm bạn ra vào mỗi ngày. Hiểu được điều này, bạn sẽ thấy luân hồi không phải vấn đề của tương lai — nó đang vận hành ngay trong tâm thức hôm nay.
Lục Độ Ba La Mật — Sáu Hạnh Bồ-tát
Sáu Ba La Mật (Ṣaṭ-Pāramitā) là sáu hạnh hoàn thiện của Bồ-tát: Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, Trí tuệ. Đây là cấu trúc thực hành Đại Thừa toàn diện — phát triển từ Bát Chánh Đạo và đặt nền cho mọi truyền thừa Đại Thừa và Kim Cương Thừa.
Mahākāla — Đại Hắc Thiên Hộ Pháp và Trí Tuệ Chuyển Hoá Phẫn Nộ
Mahākāla (Đại Hắc Thiên) là vị Hộ Pháp tối cao trong Vajrayāna, hoá thân phẫn nộ của Quán Thế Âm hoặc A-súc Phật. Bài viết phân tích nguồn gốc, các hình tướng (sáu tay, hai tay, bốn tay, Bạch Mahākāla), mantra, vai trò bảo vệ truyền thừa và pháp tu phù hợp cho hành giả Việt Nam.
Manjushri (Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát) — Hoá Thân Trí Tuệ Của Mười Phương Chư Phật
Manjushri (Văn Thù Sư Lợi) là Bồ Tát biểu tượng cho trí tuệ siêu việt — tay phải cầm gươm tuệ chặt đứt vô minh, tay trái nâng kinh Bát Nhã. Bài viết phân tích biểu tượng, mantra OM A RA PA TSA NA DHIH, các hình thức thị hiện (Bạch Văn Thù, Hắc Văn Thù, Cam Văn Thù), liên hệ với Tsongkhapa và pháp tu Văn Thù dành cho người Việt.
Năm Trí Tuệ Kim Cương — Biến Đổi Phiền Não Thành Giác Ngộ
Khám phá Năm Trí Tuệ Kim Cương (Pañca-jñāna) — hệ thống chuyển hóa Năm Phiền Não gốc rễ thành Năm Trí Tuệ Phật, tương ứng với Năm Phật Gia Đình và là nền tảng của toàn bộ thiền định bổn tôn trong Kim Cương thừa.
Năm Uẩn (Pañcaskandha) — Bản đồ thân-tâm và chìa khóa quán chiếu vô ngã trong Kim Cương Thừa
Năm uẩn không phải một danh sách cần học thuộc lòng, mà là tấm bản đồ giải phẫu trải nghiệm sống — sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Hành giả Kim Cương Thừa dùng nó để khám phá rằng cái gọi là 'tôi' chỉ là dòng chảy của các uẩn, không có lõi thường hằng.
Núi Tu Di (Mt Meru) và vũ trụ học Phật giáo — bản đồ tâm linh ngàn năm và ý nghĩa cho hành giả hiện đại
Núi Tu Di — trục vũ trụ trong vũ trụ học Phật giáo cổ điển — không phải đề tài mê tín lạc hậu mà là một bản đồ biểu tượng sâu sắc về tâm và pháp giới. Khi hiểu đúng, mô hình này trở thành chìa khóa mở vào nhiều giáo lý Mật Tông, từ mạn-đà-la đến Kalachakra, từ tịnh hóa nội thân đến quán cõi Tịnh độ.
Palden Lhamo — Nữ Hộ Pháp Tối Thượng Của Tây Tạng
Palden Lhamo (Cát Tường Thiên Mẫu) là vị nữ Hộ Pháp tối thượng của Tây Tạng, người bảo hộ chính thức của Đức Đạt-lai Lạt-ma và Chính phủ Tây Tạng lưu vong. Bài viết phân tích nguồn gốc, huyền thoại lời thề khủng khiếp, biểu tượng học, mantra, và mối liên hệ với hồ Lhamo Latso tiên đoán tái sinh.
Tám Heruka (Kabgye) — Tám Bổn Tôn Phẫn Nộ Cốt Lõi Của Mahāyoga Nyingma
Kabgye (Tám Heruka) là tám bổn tôn phẫn nộ cốt lõi của hệ Mahāyoga trong truyền thừa Nyingma, ứng với tám phẩm tính của Phật và tám phương diện của giác ngộ. Bài viết phân tích nguồn gốc Đại Hội Tám Heruka, danh sách từng bổn tôn, biểu tượng học, và pháp tu Drupchen Kabgye.
Tam Pháp Ấn — Ba Dấu Ấn Phật Pháp
Tam Pháp Ấn (Trilakṣaṇa) — Vô thường, Khổ, Vô ngã — là ba dấu ấn xác định một giáo lý có phải Phật Pháp hay không. Phân tích từng dấu ấn, sự khác biệt với Tứ Pháp Ấn của Đại Thừa, và cách áp dụng trong đời sống và thực hành Mật thừa.
Tịnh Quang (Clear Light) — Tâm bản nhiên trong giây phút giữa hai niệm và giữa sống chết
Tịnh Quang là tên gọi mà Mật Tông Tây Tạng dành cho khoảnh khắc tâm trở về với bản tính nguyên sơ — vốn rỗng rang, sáng suốt, và an định. Khoảnh khắc ấy hiện hữu trong giấc ngủ sâu, trong hơi thở giữa hai niệm, và đặc biệt rõ ràng tại thời điểm cận tử.
Vajrakīlaya Và Phurba — Bổn Tôn Phẫn Nộ Đoạn Trừ Mọi Chướng Ngại
Vajrakīlaya (Dorje Phurba) là một trong các bổn tôn phẫn nộ trung tâm của Mahāyoga Nyingma — bổn tôn của 'hành nghiệp giác ngộ' (enlightened activity), người đoạn trừ mọi chướng ngại bên trong và bên ngoài. Bài viết phân tích nguồn gốc, biểu tượng phurba, mantra, sadhana và pháp môn Vajrakīlaya trong các truyền thừa Tạng.
Vajrapani — Kim Cương Thủ Bồ Tát và Năng Lực Giác Ngộ
Vajrapani (Kim Cương Thủ) là vị Bồ Tát đại lực, một trong tam tôn Đại Thừa cùng Quán Thế Âm và Văn Thù. Bài viết phân tích nguồn gốc, các hình tướng từ ôn hoà đến phẫn nộ, mantra OM VAJRAPANI HUM, vai trò bảo hộ Mật pháp và pháp tu chuyển hoá sân hận thành trí tuệ kim cương.
Vajrayoginī — Dākinī Tối Thượng và Trí Tuệ Đại Lạc
Vajrayoginī (Kim Cương Du-già Mẫu) là dākinī tối thượng của Vajrayāna, hiện thân trí tuệ-không bất nhị trong sắc tướng nữ phẫn nộ. Bài viết phân tích nguồn gốc, các hình tướng (Naro Khachöma, Maitri Khachöma, Indra Khachöma), mantra OM OM OM SARVA BUDDHA DAKINIYE..., pháp tu trong Sakya và Kagyu, cùng ý nghĩa biểu tượng của thân đỏ rực.
Yamāntaka — Đại Uy Đức Kim Cương, Người Chiến Thắng Tử Thần
Yamāntaka (Đại Uy Đức Kim Cương) là một trong ba bổn tôn cốt lõi của truyền thừa Gelug, hoá thân phẫn nộ của Văn Thù Bồ Tát chiến thắng Diêm Vương. Bài viết phân tích nguồn gốc, biểu tượng học chín đầu - ba mươi tư tay, mantra, vai trò trong Mật pháp tối thượng Anuttarayoga, và ý nghĩa thực hành.
Bốn Chuyển Tâm — Nền Tảng Trước Mọi Thực Hành
Bốn Chuyển Tâm (Tib: lo dong nam zhi) là bốn quán chiếu căn bản giúp tâm chuyển hướng khỏi thế gian và hướng đến giải thoát: thân người quý hiếm, vô thường-cái chết, nghiệp báo, và khổ của luân hồi. Đây là nền tảng không thể bỏ qua trước Ngondro hay bất kỳ thực hành Kim Cương Thừa nào.