Prajñā · Bát Nhã · Nguyên Lý Giác Ngộ Nữ Tính
Phật Mẫu
Trong Kim Cương Thừa (Vajrayāna), Phật Mẫu (Buddha Mothers) là những hiện thân của Bát Nhã (Prajñā — Trí Tuệ Siêu Việt) — nguyên lý trí tuệ và tánh Không nằm ở trung tâm của mọi giác ngộ. Nếu Bổn Tôn nam tính (Yidam) tượng trưng cho Phương Tiện (Upāya — phương tiện thiện xảo) và lòng từ bi, thì Phật Mẫu tượng trưng cho Trí Tuệ (Prajñā) thấu suốt bản tánh Không của vạn pháp.
Đây không phải là sự nhân hóa mang tính biểu tượng đơn thuần. Theo giáo nghĩa Kim Cương Thừa, Phật Mẫu chính là tánh Không được nhân cách hóa — là thực tại tối hậu của mọi hiện tượng, hiển lộ dưới hình thức có thể tu tập và thỉnh nguyện.
Phật Mẫu và Nguyên Lý Bát Nhã
Thuật ngữ Phật Mẫu dịch từ Sanskrit Prajñāpāramitā Mātā (Mẹ của Giác Ngộ) hay rộng hơn là Buddhī — chỉ các Bổn Tôn nữ tính đại diện cho chiều kích trí tuệ của giác ngộ. Trong thực hành Mật thừa, sự kết hợp giữa Phương Tiện và Trí Tuệ — biểu tượng qua Yidam nam và Phật Mẫu nữ trong trạng thái hợp nhất (Yab-Yum) — chỉ sự không tách rời giữa từ bi và tánh Không trong tâm giác ngộ hoàn toàn.
Các Phật Mẫu chính yếu
Danh Sách Phật Mẫu
Hiện tại chỉ có Tara Trắng và Tara Xanh có bài viết chuyên sâu. Các Phật Mẫu còn lại đang được biên soạn.
Tara Trắng
Sitatārā
Rime — Tất cả truyền thừa
Phật Mẫu với bảy mắt thấu suốt — hiện thân của trường thọ, chữa lành và từ bi không mệt mỏi. Pháp tu Tara Trắng phổ biến rộng rãi và có thể tiếp cận không cần quán đảnh.
Đọc bài viết →
Tara Xanh
Śyāmatārā
Rime — Tất cả truyền thừa
Tara Xanh — hình thức gốc và năng động nhất của Tara — hiện thân của hành động từ bi tức thì, giải phóng khỏi tám nỗi sợ hãi. Được thờ rộng rãi ở cả năm truyền thừa.
Đọc bài viết →
Kim Cương Du Già Nữ
Vajrayoginī
Ca Diếp · Tát Ca · Cách Lỗ
Một trong những Bổn Tôn Mật thừa quan trọng nhất — hiện thân của tánh giác vô sắc, vượt qua mọi chấp thủ. Thực hành đòi hỏi quán đảnh chuyên biệt.
Vô Ngã Mẫu
Nairātmyā
Tát Ca (Sakya)
Phối ngẫu của Hevajra — hiện thân của Vô Ngã (Anātman) và tánh Không. Trung tâm của hệ thống Hevajra Tantra trong truyền thừa Tát Ca.
Sarasvatī (Biện Tài Thiên)
Sarasvatī
Rime — Phổ biến
Phật Mẫu của trí tuệ, âm nhạc, học vấn và nghệ thuật — được tôn kính rộng rãi trong cả Phật giáo và Hindu giáo, với sự thích nghi phong phú trong truyền thống Tây Tạng.
Māmakī
Māmakī
Kim Cương Giới Mạn-đà-la
Phật Mẫu của phương Đông trong Kim Cương Giới Mạn-đà-la — hiện thân của sự thanh tịnh hóa ý thức và chuyển hóa tham ái thành trí tuệ phân biệt.