Tögal

Tögal (thod rgal – "vượt qua đỉnh") là pháp tu cốt tủy thứ hai và cao nhất của Đại Viên Mãn (Dzogchen), được tiếp nối sau khi đã thành tựu Trekchö. Nếu Trekchö nhấn mạnh phương diện thanh tịnh nguyên sơ (ka dag – rỗng), thì Tögal nhấn mạnh phương diện hiện thành tự nhiên (lhun grub – sáng) – làm hiển lộ trực tiếp các sắc tướng quang minh vốn sẵn có trong tánh giác. Tögal là pháp tu "sắc thân" (gzugs sku) bổ sung cho Trekchö là pháp tu "pháp thân" (chos sku). Longchen Rabjam trong Nyingthig Yabzhi (sNying thig ya bzhi) và Jigme Lingpa trong Longchen Nyingthig mô tả bốn thị kiến của Tögal (snang ba bzhi): (1) thị kiến hiện rõ pháp tánh (chos nyid mngon sum), (2) thị kiến trải nghiệm tăng trưởng (nyams gong 'phel), (3) thị kiến tánh giác đến mức tột cùng (rig pa tshad phebs), và (4) thị kiến chấm dứt pháp tánh (chos nyid zad pa). Khi viên mãn bốn thị kiến này, thân vật chất tan vào ánh sáng cầu vồng ("ja lus chen po – Đại Cầu Vồng Thân) – như đã ghi nhận trong các tiểu sử của Garab Dorje, Padmasambhava, Vimalamitra và nhiều thành tựu giả gần đây như Khenpo A-chö (1998). Tögal đòi hỏi nền tảng Trekchö đã ổn định, sự ẩn cư dài hạn trong điều kiện đặc biệt (bóng tối hoặc ánh sáng mặt trời), và sự hướng dẫn từng bước từ một Đạo sư đã thành tựu. Đây là pháp tu cực kỳ bí mật, tuyệt đối không được tự tu khi chưa đủ duyên. (Cần Đạo sư hoặc Ban biên tập thẩm định lại các chi tiết.)