Drikung Kyabgön — Lãnh đạo Trực Cống

2. Hệ thống lãnh đạo Trực Cống — Song hành Chetsang & Chungtsang

Điểm đặc biệt nhất của Trực Cống Ca Nhĩ Cư là hệ thống lãnh đạo song hành: hai vị Kyabgön (Tạng: སྐྱབས་མགོན་, "Nơi Nương Tựa") cùng tồn tại và bổ sung cho nhau. Truyền thống này xuất phát từ thế kỷ 13 khi hai dòng tái sinh xuất hiện song song để đảm bảo sự liên tục của truyền thừa qua từng thế hệ.

• Drikung Kyabgön Chetsang Rinpoche — Vị cao hơn trong hệ thống phân cấp truyền thống, thường trú tại Jangchubling Monastery, Dehradun, Ấn Độ; phụ trách giảng dạy quốc tế và điều hành truyền thừa trong lưu vong.
• Drikung Kyabgön Chungtsang Rinpoche — Đồng lãnh đạo, có mặt tại cả Tây Tạng và thế giới; nắm giữ một số dòng truyền thừa đặc biệt bên cạnh người đồng nhiệm.

Cả hai vị cùng giữ vai trò bảo tồn và truyền trao các dòng giáo pháp Trực Cống — đặc biệt là Lam Drikung Kagyu, Phowa, và Ngũ Phần Đại Thủ Ấn.

3. Drikung Kyabgön Chetsang Rinpoche (Könchok Tenzin Kunzang Thinley Lhundup, 1946–)

Thời thơ ấu và nhận diện

Sinh năm 1946 tại Lhasa, Tây Tạng. Được xác nhận là hóa thân đời thứ 37 của Chetsang Rinpoche — dòng tái sinh bắt đầu từ thế kỷ 13. Thọ giáo với các bậc thầy lớn tại Lhasa trước khi lưu vong sang Ấn Độ năm 1959 cùng với Đức Đạt Lai Lạt Ma và cộng đồng Tây Tạng.

Xây dựng truyền thừa tại lưu vong

Tại Ấn Độ, ngài tiếp tục học triết học Phật giáo tại Varanasi và được thụ phong đầy đủ các giáo pháp Trực Cống từ các bậc thầy còn lại sau cuộc đàn áp. Năm 1985, ngài thành lập Jangchubling Monastery tại Dehradun — trụ sở quốc tế của Trực Cống Ca Nhĩ Cư tại lưu vong. Ngài cũng giám sát việc khôi phục tu viện Drikung Thil tại Tây Tạng — nơi Kyobpa Jigten Sumgön sáng lập truyền thừa năm 1179.

Chetsang Rinpoche được đặc biệt kính trọng vì đã bảo tồn và truyền trao đầy đủ giáo pháp Phowa, Ngũ Phần Đại Thủ Ấn, và chu kỳ Yamāntaka cho hàng ngàn đệ tử trên toàn thế giới. Ngài định kỳ tổ chức các khoá Phowa lớn tại Dehradun, quy tụ hàng trăm đến hàng ngàn hành giả từ khắp nơi đến thọ pháp.

4. Garchen Rinpoche — Đại diện phương Tây (Tenzin Gyatso, 1936–)

Cuộc đời và những năm bị cầm tù

Garchen Rinpoche (Tenzin Gyatso, sinh 1936 tại Nangchen, Kham) là hóa thân đời thứ 8 của Garchen Tulku và được nhìn nhận là hóa thân của đại thành tựu giả Kyobpa Jigten Sumgön — sáng tổ Trực Cống Ca Nhĩ Cư. Năm 1959, khi chiến tranh nổ ra, ngài không kịp lưu vong và bị chính quyền Trung Quốc bắt giam.

Ngài bị cầm tù hơn 20 năm (từ 1960 đến 1980) trong các trại lao động khắc nghiệt tại Tây Tạng. Trong suốt những năm tháng đó, không có kinh sách hay pháp cụ, chỉ nhờ vào sự thuần thục thiền định mà ngài không những duy trì mà còn làm sâu sắc thêm sự chứng ngộ. Ngài từng nói rằng chính thời gian trong tù là khoảng thời gian thực hành cường độ cao nhất — bởi khi không còn gì để bám víu, tâm tự nhiên buông xả và định tĩnh.

Hoạt động quốc tế

Được phóng thích năm 1980, ngài dần phục hồi sức khoẻ và bắt đầu giảng dạy. Năm 1995, ngài đến Hoa Kỳ lần đầu và từ đó trở thành một trong những vị thầy Kim Cương Thừa được kính trọng và yêu mến nhất tại phương Tây. Ngài thành lập Garchen Buddhist Institute tại Arizona và liên tục giảng dạy, truyền quán đỉnh trên toàn thế giới với lịch trình dày đặc ngay cả ở tuổi ngoài 80. Sự hiện diện của ngài trên mạng trực tuyến qua các buổi giảng và truyền quán đỉnh trực tiếp đã giúp hàng chục nghìn hành giả khắp thế giới tiếp cận với truyền thừa Trực Cống.

Garchen Rinpoche được kính trọng đặc biệt vì năng lượng từ bi vô biên, sự đơn giản và chân thực trong mọi lời dạy, và khả năng kết nối sâu sắc với người học bất kể nền tảng văn hóa hay trình độ thực hành.

5. Pháp môn đặc trưng — Phowa và Ngũ Phần Đại Thủ Ấn

Phowa (Chuyển Di Thức)

Trực Cống Ca Nhĩ Cư được biết đến trên toàn thế giới trước hết qua giáo pháp Phowa (Tạng: འཕོ་བ་) — pháp chuyển di thức vào Tịnh Độ Cực Lạc (Dewachen) hoặc cõi thanh tịnh khác vào lúc lâm tử. Theo truyền thống, Phowa Trực Cống có hiệu lực đến mức nếu thực hành đúng đắn và đã nhận dấu hiệu thành tựu (lỗ nhỏ trên đỉnh đầu mở), ngay cả người bình thường cũng có thể vãng sinh vào cõi thanh tịnh mà không nhất thiết phải đạt giác ngộ hoàn toàn trong đời này.

Ngũ Phần Đại Thủ Ấn (Fivefold Mahamudra)

Kyobpa Jigten Sumgön tổng hợp các giáo pháp Đại Thủ Ấn (Mahāmudrā — Đại Thủ Ấn) thành hệ thống Ngũ Phần hoàn chỉnh:

• Bồ Đề Tâm (Bodhicitta) — Nền tảng từ bi và trí tuệ vị tha
• Bổn Tôn Yoga — Thực hành hóa thân Bổn Tôn thanh tịnh
• Guru Yoga — Hợp nhất với tâm Đạo Sư chứng ngộ
• Mahāmudrā (Đại Thủ Ấn) — Chứng ngộ bản tánh tâm trực tiếp
• Hồi Hướng — Hiến dâng toàn bộ công đức cho tất cả chúng sinh

Các pháp tu khác trong kho tàng Trực Cống

• Yamāntaka (Diêm Mạn Kim Cương) — Bổn tôn quan trọng của truyền thừa
• Vajravārāhī — Dakini liên kết mật thiết với thực hành Phowa
• Chakrasaṃvara — Mật điển trung tâm của Ca Nhĩ Cư
• Chod (Cắt Đứt Ngã Chấp) — Pháp tu từ nữ thành tựu giả Machig Labdrön

6. Tại Việt Nam

Truyền thừa Trực Cống Ca Nhĩ Cư có sự hiện diện tại Việt Nam chủ yếu qua cộng đồng hành giả theo học Garchen Rinpoche. Nhiều hành giả người Việt đã tham gia các khoá tu Phowa do Garchen Rinpoche tổ chức tại các quốc gia châu Á và cả hình thức trực tuyến. Garchen Buddhist Institute thường xuyên phát sóng các buổi giảng trực tuyến, một số trong đó có phụ đề hoặc phiên dịch sang tiếng Việt bởi các hành giả tình nguyện.

Cộng đồng Trực Cống tại Việt Nam vẫn còn nhỏ và hoạt động không chính thức. Hành giả quan tâm có thể tìm hiểu thêm qua trang web của Garchen Buddhist Institute (garchen.org) và Jangchubling Monastery (drikung.org).

7. Các trang liên quan

• → Ca Nhĩ Cư (Kagyu) — tổng quan truyền thừa
• → Milarepa — Đại yogi Ca Nhĩ Cư
• → Quay lại Đạo Sư Đương Đại