1. Tóm tắt nhanh
Milarepa (Mật Lặc Nhật Ba, 1052–1135) là đệ tử nổi tiếng nhất của Marpa Dịch Sư và là một trong các đại yogi vĩ đại nhất của Phật giáo Tây Tạng. Cuộc đời ngài là một câu chuyện đặc biệt: từ kẻ giết người bằng pháp thuật đen, qua nhiều năm thử thách khắc nghiệt dưới Marpa, đến hành giả ẩn cư trên núi Himalaya và đạt giác ngộ trong một đời.
Ngài sáng tác hàng vạn đạo ca tâm linh, được tập hợp trong Trăm Nghìn Ca Khúc (Mila Grubum). Đệ tử chính Gampopa sau này hệ thống hóa giáo pháp Mahāmudrā và đặt nền cho Dagpo Kagyu hiện đại.
2. Tiểu sử & hành trạng
Thời thơ ấu bi kịch (1052–1075)
Sinh tại làng Kya Ngatsa, vùng Gungthang. Cha qua đời sớm, cô chú chiếm đoạt tài sản. Bị mẹ bắt học pháp thuật để báo thù, Milarepa đã giết 35 người bằng phép thuật. Sau đó hối hận sâu sắc và tìm Phật pháp để cứu mình khỏi nghiệp ác.
Thử thách dưới Marpa (1075–1087)
Tìm đến Marpa Dịch Sư xin học pháp. Marpa nhận diện được tiềm năng nhưng cũng thấy nghiệp ác nặng, áp dụng phương pháp "nghiệp tịnh hóa qua khổ hạnh": bắt Milarepa xây và phá hủy nhiều toà nhà đá liên tiếp. Cuối cùng truyền đầy đủ Mahāmudrā và Sáu Pháp Naropa.
Ẩn cư trên núi (1087–1135)
Ẩn cư trong các hang đá khắp Himalaya — đặc biệt quanh Núi Kailash và Mt. Everest. Sống bằng cây tầm ma đến nỗi da chuyển màu xanh. Đạt giác ngộ trong một đời — một thành tựu cực kỳ hiếm trong Phật giáo.
Hoằng pháp & viên tịch
Đệ tử tìm đến học, Milarepa truyền pháp chủ yếu qua đạo ca (mgur). Đệ tử chính: Gampopa (truyền thống tăng sĩ) và Rechungpa (truyền thống ẩn cư yogi). Viên tịch năm 1135 do uống sữa độc.
3. Đệ tử chính
- Gampopa Sönam Rinchen (1079–1153) — Đệ tử kế thừa, hệ thống hóa truyền thống, sáng tổ Dagpo Kagyu
- Rechung Dorje Drakpa (1083–1161) — Đệ tử yogi, mang dòng truyền ngoài tăng đoàn
4. Pháp môn truyền lại
- Mahāmudrā (Đại Thủ Ấn) — Pháp tu trung tâm
- Sáu Pháp Naropa — Tummo, Gyulü, Milam, Ösel, Bardo, Phowa
- Tummo (Nội hỏa) — Đặc trưng nhất
- Truyền thống ẩn cư yogi
5. Tác phẩm
- Mila Grubum (Trăm Nghìn Ca Khúc)
- Mila Namthar (Cuộc Đời Milarepa) — đã có nhiều bản dịch tiếng Việt
6. Tôn kính tại Việt Nam
Milarepa được tôn kính qua các cộng đồng Drukpa Vietnam, Drikung, Karma Kagyu. Cuộc Đời Milarepa là tài liệu nhập môn quan trọng cho Ca Nhĩ Cư.