Từ khóa
#mông cổ
5 bài viết liên quan đến chủ đề này.
Sakya Pandita — Kiến Trúc Sư Truyền Thừa Tát Ca và Cầu Nối Lịch Sử
Sakya Pandita Künga Gyaltsen (1182–1251) là học giả và nhà ngoại giao vĩ đại nhất của Phật giáo Tây Tạng thế kỷ 13 — người hệ thống hóa truyền thừa Tát Ca, viết những tác phẩm triết học định hình Phật học Tây Tạng, và thiết lập quan hệ lịch sử giữa Tây Tạng và đế chế Mông Cổ.
Tát Ca Pandita — Học Giả Vĩ Đại và Tổ Sư Tát Ca
Tát Ca Pandita (*Sa skya Paṇḍita Kun dga' rgyal mtshan*; 1182–1251) — gọi tắt là SaPan — là một trong những học giả vĩ đại nhất trong lịch sử Phật giáo Tây Tạng và là người củng cố quyền lực của truyền thừa Tát Ca (*Sakya*). Ông nổi tiếng với kiến thức bách khoa, khả năng tranh luận xuất chúng, và là người đặt nền tảng cho mối quan hệ Thầy Tăng–Quyền Quý (*Chöyon*) giữa Tây Tạng và triều đình Mông Cổ.
Sonam Gyatso — Đệ Tam Đạt Lai Lạt Ma và nguồn gốc danh hiệu Dalai Lama
Sonam Gyatso (1543–1588) là vị đầu tiên thực sự được trao danh hiệu 'Dalai Lama' — danh hiệu mà sau này được áp dụng truy phong cho hai vị tiền bối. Năm 1578, tại cuộc gặp lịch sử với Altan Khan của Mông Cổ, ngài nhận danh xưng 'Dalai Lama' (Đại Hải Đạo Sư) và đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc đưa Phật giáo Tibet đến Mông Cổ. Bài viết giới thiệu cuộc đời, hành trình truyền giáo Mông Cổ, ý nghĩa của danh hiệu, và bài học cho hành giả Việt.
Yonten Gyatso — Đệ Tứ Đạt Lai Lạt Ma và vị Đạt Lai Lạt Ma duy nhất sinh ngoài Tibet
Yonten Gyatso (1589–1617), Đệ Tứ Đạt Lai Lạt Ma, là vị duy nhất sinh ngoài Tibet — chắt của Altan Khan, sinh tại Mông Cổ. Bài viết phân tích bối cảnh đặc biệt của tái sinh Mông Cổ, hành trình về Tibet, đào tạo tại Drepung, vai trò trong việc củng cố Cách Lỗ giữa thời kỳ áp lực Tsangpa, và bài học cho hành giả Việt về sự vượt biên giới của giáo pháp.
Karma Pakshi — Karmapa Đệ Nhị: vị Lama đầu tiên truyền Mật Tông Tây Tạng đến triều đình Mông Cổ và bài học về uy quyền tâm linh
Karma Pakshi (1204-1283) — Karmapa thứ hai và là vị tulku thực sự đầu tiên trong lịch sử Phật giáo. Cuộc đời ngài là cuộc gặp gỡ giữa truyền thống Yogi Tây Tạng và đế chế Mông Cổ rộng lớn dưới Möngke Khan và Kublai Khan. Bài viết phân tích tiểu sử, các phép màu lịch sử, mối quan hệ với truyền thừa Karma Kagyu, và bài học cho hành giả đương đại về sự phục vụ Pháp giữa các thế lực chính trị lớn.